{"id":119046,"date":"2026-09-30T17:37:20","date_gmt":"2026-09-30T17:37:20","guid":{"rendered":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/?p=119046"},"modified":"2026-09-30T17:43:26","modified_gmt":"2026-09-30T17:43:26","slug":"kush-ishin-minoanet-dhe-cfare-ndodhi-me-ta","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/kush-ishin-minoanet-dhe-cfare-ndodhi-me-ta\/","title":{"rendered":"Kush ishin minoan\u00ebt dhe \u00e7far\u00eb ndodhi me ta?"},"content":{"rendered":"<p><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" data-attachment-id=\"119047\" data-permalink=\"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/kush-ishin-minoanet-dhe-cfare-ndodhi-me-ta\/gettyimages-2226504474_i2ccb81790769765\/\" data-orig-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/GettyImages-2226504474_i2ccb81790769765.webp?fit=900%2C588&amp;ssl=1\" data-orig-size=\"900,588\" data-comments-opened=\"1\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;0&quot;,&quot;credit&quot;:&quot;&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;0&quot;,&quot;copyright&quot;:&quot;&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;0&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;0&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;0&quot;}\" data-image-title=\"GettyImages-2226504474_i2ccb81790769765\" data-image-description=\"\" data-image-caption=\"\" data-medium-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/GettyImages-2226504474_i2ccb81790769765.webp?fit=300%2C196&amp;ssl=1\" data-large-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/GettyImages-2226504474_i2ccb81790769765.webp?fit=900%2C588&amp;ssl=1\" class=\"alignnone wp-image-119047\" alt=\"\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/GettyImages-2226504474_i2ccb81790769765.webp?resize=594%2C388&#038;ssl=1\" width=\"594\" height=\"388\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/GettyImages-2226504474_i2ccb81790769765.webp?resize=300%2C196&amp;ssl=1 300w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/GettyImages-2226504474_i2ccb81790769765.webp?resize=768%2C502&amp;ssl=1 768w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/GettyImages-2226504474_i2ccb81790769765.webp?resize=450%2C294&amp;ssl=1 450w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/GettyImages-2226504474_i2ccb81790769765.webp?resize=600%2C392&amp;ssl=1 600w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/GettyImages-2226504474_i2ccb81790769765.webp?resize=400%2C261&amp;ssl=1 400w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/GettyImages-2226504474_i2ccb81790769765.webp?w=900&amp;ssl=1 900w\" sizes=\"auto, (max-width: 594px) 100vw, 594px\" \/><\/p>\n<p>30 Shtator 2026<\/p>\n<p>Minoan\u00ebt konsiderohen gjer\u00ebsisht si qytet\u00ebrimi i par\u00eb i zhvilluar i Europ\u00ebs. P\u00ebr mij\u00ebra vjet, ata e shnd\u00ebrruan Kret\u00ebn nga nj\u00eb ishull me komunitete t\u00eb vogla bujq\u00ebsore n\u00eb nj\u00eb shoq\u00ebri t\u00eb lul\u00ebzuar t\u00eb epok\u00ebs s\u00eb bronzit, t\u00eb njohur p\u00ebr pallatet madh\u00ebshtore, artin dhe rrjetet e gjera tregtare.<\/p>\n<p>Besohet se bujqit e par\u00eb mb\u00ebrrit\u00ebn n\u00eb Kret\u00eb rreth vitit 7000 para Krishtit, thot\u00eb Nicoletta Momigliano, profesore e studimeve t\u00eb Egjeut n\u00eb Universitetin e Bristolit. \u201cAta u shp\u00ebrngul\u00ebn dhe u vendos\u00ebn p\u00ebrgjithmon\u00eb atje nga Turqia jugore ose Siria veriore.\u201d<\/p>\n<p>Toka pjellore, p\u00ebrmasat dhe izolimi i Kret\u00ebs nga pjesa tjet\u00ebr e Mesdheut e b\u00ebn\u00eb ishullin nj\u00eb vend t\u00ebrheq\u00ebs p\u00ebr banor\u00ebt e rinj. Midis viteve 3100 para Krishtit dhe 1700 para Krishtit, komunitetet bujq\u00ebsore t\u00eb Kret\u00ebs u zgjeruan dhe nd\u00ebrtuan qendra pallatesh n\u00eb Knosos dhe Festos. Gjat\u00eb 600 viteve q\u00eb pasuan, minoan\u00ebt b\u00ebn\u00eb p\u00ebrparime t\u00eb m\u00ebdha kulturore dhe artistike, nd\u00ebrsa qytet\u00ebrimi u p\u00ebrhap edhe n\u00eb pjes\u00eb t\u00eb tjera t\u00eb Mesdheut lindor.<\/p>\n<p>Megjithat\u00eb, nj\u00eb seri fatkeq\u00ebsish natyrore dhe k\u00ebrc\u00ebnimet nga Greqia kontinentale \u00e7uanp\u00ebrfundimisht n\u00eb zhdukjen e qytet\u00ebrimit minoan. Ja si u zhvillua dhe lul\u00ebzoi ky qytet\u00ebrim, para se t\u00eb fillonte r\u00ebnia e tij.<\/p>\n<p><span><strong>Minoan\u00ebt e par\u00eb<\/strong><\/span><\/p>\n<p><img decoding=\"async\" alt=\"Image\" src=\"https:\/\/cdn.syri.net\/images\/2026\/September\/30\/GettyImages-2226504474_i2ccb81790769765.avif?width=900&amp;enlarge=1\" \/><\/p>\n<p>Banor\u00ebt e par\u00eb u vendos\u00ebn n\u00eb Knosos dhe n\u00eb zonat p\u00ebrreth tij, rreth 5 km n\u00eb brend\u00ebsi nga bregdeti verior i Kret\u00ebs, thot\u00eb Jan Driessen, profesor emeritus i arkeologjis\u00eb mesdhetare n\u00eb UCLouvain. Knosos u b\u00eb qendra e qytet\u00ebrimit minoan dhe shpesh p\u00ebrshkruhet si qyteti m\u00eb i vjet\u00ebr i Europ\u00ebs.<\/p>\n<p>\u201cBesojm\u00eb se ata soll\u00ebn me vete dhi, dele, derra, ullinj, grur\u00eb, drith\u00ebra dhe elb\u201d, thot\u00eb Driessen. Momigliano pajtohet me k\u00ebt\u00eb teori dhe shton se k\u00ebto kafsh\u00eb dhe produkte ushqimore \u201cnuk ekzistonin m\u00eb par\u00eb n\u00eb ishull\u201d.<\/p>\n<p>Knososi u rrit n\u00eb popullsi gjat\u00eb shekujve t\u00eb ardhsh\u00ebm, nd\u00ebrsa njer\u00ebzit kolonizuan pjes\u00eb gjithnj\u00eb e m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha t\u00eb ishullit. N\u00eb kulmin e tij, Driessen thot\u00eb se Knososi mund t\u00eb ket\u00eb pasur rreth 20 mij\u00eb banor\u00eb.<\/p>\n<p><span><strong>Si u zhvilluan minoan\u00ebt<\/strong><\/span><\/p>\n<p><img decoding=\"async\" alt=\"Image\" src=\"https:\/\/cdn.syri.net\/images\/2026\/September\/30\/GettyImages-142931732_g3dxu11790769764.avif?width=900&amp;enlarge=1\" \/><\/p>\n<p>Minoan\u00ebt arrit\u00ebn t\u00eb rriteshin dhe t\u00eb p\u00ebrparonin fal\u00eb p\u00ebrmasave dhe peizazhit t\u00eb larmish\u00ebm t\u00eb Kret\u00ebs, thot\u00eb Driessen. Kreta \u00ebsht\u00eb ishulli m\u00eb i madh i Greqis\u00eb dhe i pesti m\u00eb i madh n\u00eb Detin Mesdhe. P\u00ebrmasat e ishullit, vargmalet e larta dhe pozicioni midis Europ\u00ebs dhe Afrik\u00ebs krijojn\u00eb mikroklima t\u00eb ndryshme, thot\u00eb Momigliano. K\u00ebto kushte t\u00eb larmishme i siguruan Kret\u00ebs burime q\u00eb mungonin n\u00eb ishuj m\u00eb t\u00eb vegj\u00ebl, si Santorini. Klima gjithashtu u mund\u00ebsoi bujqve minoan\u00eb t\u00eb kultivonin drith\u00ebra, ullinj dhe rrush.<\/p>\n<p>N\u00eb fillim t\u00eb epok\u00ebs s\u00eb bronzit, minoan\u00ebt tregtonin me ishujt fqinj\u00eb t\u00eb Cikladeve dhe me zona t\u00eb tjera t\u00eb Egjeut. Rrjetet e tyre tregtare u shtrin\u00eb m\u00eb pas n\u00eb Greqin\u00eb kontinentale dhe n\u00eb Turqin\u00eb e sotme, si edhe n\u00eb Egjiptin e lasht\u00eb dhe pjes\u00eb t\u00eb Mesdheut lindor, p\u00ebrfshir\u00eb Sirin\u00eb dhe Libanin e sot\u00ebm. Meq\u00eb nuk kishin l\u00ebnd\u00eb t\u00eb para si bakri dhe kallaji p\u00ebr prodhimin e bronzit, minoan\u00ebt i siguronin k\u00ebto metale p\u00ebrmes tregtis\u00eb, shton Driessen. Ata u vendos\u00ebn gjithashtu n\u00eb ishujt fqinj\u00eb p\u00ebrgjat\u00eb Egjeut.<\/p>\n<p>\u201cDuhet t\u00eb ken\u00eb pasur shum\u00eb anije, sepse kishin kontakte me njer\u00ebzit n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb Mesdheun lindor\u201d, thot\u00eb Momigliano. \u201cN\u00eb at\u00eb koh\u00eb, Egjipti ishte nj\u00eb qytet\u00ebrim m\u00eb i zhvilluar, ndaj mund t\u00eb ket\u00eb ndikuar n\u00eb zhvillimin e Kret\u00ebs\u201d, thot\u00eb ajo, duke p\u00ebrmendur shkrimin si nj\u00eb shembull. \u201cSistemi i shkrimit q\u00eb p\u00ebrdorej n\u00eb ishullin e Kret\u00ebs nuk u shpik n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb pavarur.\u201d<\/p>\n<p><span><strong>Si ishte jeta e minoan\u00ebve?<\/strong><\/span><\/p>\n<p><img decoding=\"async\" alt=\"Image\" src=\"https:\/\/cdn.syri.net\/images\/2026\/September\/30\/GettyImages-1354304794_wkcu4s1790769765.avif?width=900&amp;enlarge=1\" \/><\/p>\n<p>N\u00eb t\u00eb gjith\u00eb Kret\u00ebn ndodhen gjasht\u00eb qendra t\u00eb m\u00ebdha pallatesh minoane, t\u00eb cilat jan\u00eb pjes\u00eb e trash\u00ebgimis\u00eb bot\u00ebrore t\u00eb UNESCO-s: Knososi, Festosi, Malia, Zakrosi, Zominthosi dhe Kidonia. N\u00eb pallate mblidheshin banor\u00ebt p\u00ebr t&#8217;u lutur, p\u00ebr t\u00eb krijuar art, p\u00ebr t\u00eb marr\u00eb furnizime, p\u00ebr t\u00eb par\u00eb aktivitete sportive dhe p\u00ebr t\u00eb qen\u00eb pjes\u00eb e komunitetit. N\u00eb pallate zhvilloheshin edhe festa t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebta, ku an\u00ebtar\u00ebt e komunitetit shoq\u00ebroheshin me nj\u00ebri-tjetrin. \u201cAto u nd\u00ebrtuan rreth vitit 2000 para Krishtit\u201d, thot\u00eb Momigliano. \u201c\u00cbsht\u00eb th\u00ebn\u00eb se ishin nj\u00eb kombinim i Pallatit t\u00eb Bakingamit, Whitehall-it, Westminster-it dhe Wembley-t.\u201d<\/p>\n<p>Arkeolog\u00ebt kan\u00eb gjetur gjithashtu d\u00ebshmi t\u00eb shkruara se minoan\u00ebt mbanin sh\u00ebnime p\u00ebr mallrat dhe njer\u00ebzit q\u00eb hynin n\u00eb pallate, shpjegon Momigliano.<\/p>\n<p>\u201cKan\u00eb gjetur mij\u00ebra kupa dhe magazina p\u00ebr produkte si vera, drith\u00ebrat dhe vaji i ullirit\u201d, thot\u00eb Driessen. \u201cKjo nuk ishte p\u00ebr disa familje, ndaj ka shum\u00eb gjasa q\u00eb njer\u00ebzit t\u00eb mblidheshin p\u00ebr festa dhe t\u00eb deheshin.\u201d<\/p>\n<p>Minoan\u00ebt i zbukuronin nd\u00ebrtesat e tyre me ngjyra t\u00eb gjalla, \u201cn\u00eb nj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb kremtonte njer\u00ebzimin\u201d, thot\u00eb Driessen. \u201cEgjiptian\u00ebt krijonin art p\u00ebr t\u00eb vdekurit, nd\u00ebrsa n\u00eb Kret\u00eb arti krijohej p\u00ebr t\u00eb gjall\u00ebt, me shum\u00eb lule, peizazhe dhe njer\u00ebz q\u00eb duket se po e shijojn\u00eb jet\u00ebn.\u201d<\/p>\n<p>Tekstilet dhe vazot tregtoheshin n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb Mesdheun. Sipas Driessen-it, madje edhe \u201cvarret egjiptiane u ndikuan nga modelet minoane\u201d. Ai i p\u00ebrshkruan minoan\u00ebt gjithashtu si pionier\u00eb n\u00eb p\u00ebrshtatjen e arkitektur\u00ebs dhe t\u00eb komuniteteve me peizazhin p\u00ebrreth. Nd\u00ebrsa egjiptian\u00ebt dhe mesopotam\u00ebt banonin kryesisht n\u00eb zona t\u00eb sheshta, minoan\u00ebt nd\u00ebrtonin godina, ndonj\u00ebher\u00eb me dy ose tri kate, n\u00eb shpatet e kodrave.<\/p>\n<p>Meq\u00eb Kreta ndodhet mbi Harkun aktiv Helenik, minoan\u00ebt p\u00ebrjetonin shum\u00eb t\u00ebrmete, t\u00eb cilat shkat\u00ebrronin rregullisht nd\u00ebrtesat e tyre. Por ata m\u00ebsuan gjithashtu t\u00eb nd\u00ebrtonin struktura m\u00eb t\u00eb q\u00ebndrueshme, sisteme t\u00eb nd\u00ebrlikuara hidraulike dhe sisteme natyrore p\u00ebr ftohje dhe ndri\u00e7im.<\/p>\n<p>\u201cNe kemi d\u00ebshmi arkeologjike p\u00ebr nj\u00eb varg t\u00eb pand\u00ebrprer\u00eb t\u00ebrmetesh q\u00eb e godit\u00ebn k\u00ebt\u00eb shoq\u00ebri\u201d, thot\u00eb Driessen. \u201cPor \u00e7do her\u00eb ata rind\u00ebrtonin dhe p\u00ebrpiqeshin t\u00eb gjenin m\u00ebnyra p\u00ebr ta b\u00ebr\u00eb arkitektur\u00ebn e tyre m\u00eb rezistente.\u201d<\/p>\n<p><span><strong>Si p\u00ebrfundoi qytet\u00ebrimi minoan?<\/strong><\/span><\/p>\n<p><img decoding=\"async\" alt=\"Image\" src=\"https:\/\/cdn.syri.net\/images\/2026\/September\/30\/GettyImages-2198991425_tnv0pg1790769765.avif?width=900&amp;enlarge=1\" \/><\/p>\n<p>N\u00eb fund, qytet\u00ebrimi minoan u dob\u00ebsua nga nj\u00eb kombinim fatkeq\u00ebsish natyrore dhe pushtimesh nga jasht\u00eb. P\u00ebrve\u00e7 t\u00ebrmeteve t\u00eb shpeshta, rreth vitit 1600 para Krishtit ndodhi nj\u00eb nga shp\u00ebrthimet m\u00eb t\u00eb fuqishme vullkanike t\u00eb historis\u00eb njer\u00ebzore, n\u00eb ishullin e Ther\u00ebs, q\u00eb sot njihet si Santorini. Shp\u00ebrthimi mbuloi Kret\u00ebn me hi dhe shkaktoi cuname q\u00eb godit\u00ebn bregdetin e saj verior.<\/p>\n<p>Hiri vullkanik \u00ebsht\u00eb i d\u00ebmsh\u00ebm p\u00ebr njer\u00ebzit dhe kafsh\u00ebt, ve\u00e7an\u00ebrisht p\u00ebr bag\u00ebtit\u00eb q\u00eb ushqehen me bim\u00ebsi t\u00eb ndotur. Ai mund t\u00eb mbuloj\u00eb edhe t\u00eb mbjellat dhe vreshtat, duke penguar fotosintez\u00ebn. \u201cDuhet t\u00eb ket\u00eb qen\u00eb nj\u00eb ngjarje trondit\u00ebse p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb bot\u00ebn e asaj kohe\u201d, thot\u00eb Driessen. \u201cNuk ishte fundi i qytet\u00ebrimit minoan, por shkaktoi nj\u00eb efekt zinxhir.\u201d<\/p>\n<p>Pas shp\u00ebrthimit n\u00eb Ther\u00eb, Momigliano beson se n\u00eb Kret\u00eb ndodhi nj\u00eb ndryshim dinastik. Me dob\u00ebsimin e minoan\u00ebve, besohet se mikenasit nga Greqia kontinentale e vun\u00eb Kret\u00ebn n\u00eb sh\u00ebnjest\u00ebr, dogj\u00ebn pallatet minoane dhe mor\u00ebn kontrollin e Knososit. \u201cRreth vitit 1450 para Krishtit, n\u00eb Kret\u00eb u vendos nj\u00eb qytet\u00ebrim i ri\u201d, thot\u00eb Driessen.<\/p>\n<p>M\u00eb pas, mikenasit i detyruan minoan\u00ebt e mbetur t\u00eb p\u00ebrshtatnin sistemet e tyre t\u00eb shkrimit dhe mor\u00ebn kontrollin politik dhe administrativ t\u00eb pallateve dhe t\u00eb tregtis\u00eb. Linearja B, nj\u00eb p\u00ebrshtatje e shkrimit t\u00eb hersh\u00ebm minoan Linearja A, e p\u00ebrdorur p\u00ebr t\u00eb shkruar greqishten, u b\u00eb sistemi administrativ i shkrimit n\u00eb Knosos.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>30 Shtator 2026 Minoan\u00ebt konsiderohen gjer\u00ebsisht si qytet\u00ebrimi i par\u00eb i zhvilluar i Europ\u00ebs. P\u00ebr mij\u00ebra vjet, ata e shnd\u00ebrruan Kret\u00ebn nga nj\u00eb ishull me komunitete t\u00eb vogla bujq\u00ebsore n\u00eb nj\u00eb shoq\u00ebri t\u00eb lul\u00ebzuar t\u00eb epok\u00ebs s\u00eb bronzit, t\u00eb njohur p\u00ebr pallatet madh\u00ebshtore, artin dhe rrjetet e gjera tregtare. Besohet se bujqit e par\u00eb mb\u00ebrrit\u00ebn [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":9,"featured_media":119047,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jetpack_post_was_ever_published":false,"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","default_image_id":0,"font":"","enabled":false},"version":2}},"categories":[87,27,85,10,1,35,86],"tags":[],"class_list":["post-119046","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-arte","category-blogu-i-udhetarit","category-histori","category-kultura","category-njoftime-shtypi","category-shoqerore","category-trashegimi-kulturore"],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/GettyImages-2226504474_i2ccb81790769765.webp?fit=900%2C588&ssl=1","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/p5Z6wp-uY6","jetpack-related-posts":[{"id":118959,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/nese-keni-pyetur-ndonjehere-keto-jane-10-qytetet-me-te-vjetra-te-botes\/","url_meta":{"origin":119046,"position":0},"title":"N\u00ebse keni pyetur ndonj\u00ebher\u00eb\/ K\u00ebto jan\u00eb 10 qytetet m\u00eb t\u00eb vjetra t\u00eb bot\u00ebs","author":"Kurt Farka","date":"September 28, 2026","format":false,"excerpt":"28 Shtator 2026 Shkenc\u00ebtar\u00ebt kan\u00eb qen\u00eb vazhdimisht duke debatuar dhe duke k\u00ebrkuar p\u00ebr nj\u00eb p\u00ebrgjigje t\u00eb vetme, mbi pyetjen se cili qytet \u00ebsht\u00eb m\u00eb i vjetri n\u00eb bot\u00eb. Nj\u00eb zgjidhje unike \u00ebsht\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb p\u00ebr t\u2019u gjetur, nd\u00ebr t\u00eb tjera, p\u00ebr shkak t\u00eb humbjes s\u00eb d\u00ebshmive arkeologjike dhe kalimit t\u00eb\u2026","rel":"","context":"In &quot;Blogu i Udh\u00ebtarit&quot;","block_context":{"text":"Blogu i Udh\u00ebtarit","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/blogu-i-udhetarit\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/qytetet-2.jpg?fit=762%2C500&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/qytetet-2.jpg?fit=762%2C500&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/qytetet-2.jpg?fit=762%2C500&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/qytetet-2.jpg?fit=762%2C500&ssl=1&resize=700%2C400 2x"},"classes":[]},{"id":106417,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/nje-fik-i-zi-8000-vjecar-zbulohet-ne-veriperendim-te-turqise\/","url_meta":{"origin":119046,"position":1},"title":"Nj\u00eb fik i zi 8,000-vje\u00e7ar zbulohet n\u00eb veriper\u00ebndim t\u00eb Turqis\u00eb","author":"Kurt Farka","date":"September 11, 2026","format":false,"excerpt":"11 Shtator 2026 Arkeolog\u00ebt kan\u00eb zbuluar mbetje 8,000-vje\u00e7are t\u00eb fikut t\u00eb zi p\u00ebr t\u00eb cilin njihet distrikti Havran i Turqis\u00eb veriper\u00ebndimore, duke zbuluar se fruti \u00ebsht\u00eb rritur n\u00eb rajon q\u00eb nga periudha neolitike. Fiqt\u00eb e karbonizuar u zbuluan gjat\u00eb g\u00ebrmimeve n\u00eb Shpell\u00ebn Andik, n\u00eb Kodr\u00ebn Kocacal, rreth 2 kilometra nga\u2026","rel":"","context":"In &quot;Blogu i Udh\u00ebtarit&quot;","block_context":{"text":"Blogu i Udh\u00ebtarit","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/blogu-i-udhetarit\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/Nje-fik-i-zi-8000-vjecar-zbulohet-ne-Turqi.jpg?fit=900%2C506&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/Nje-fik-i-zi-8000-vjecar-zbulohet-ne-Turqi.jpg?fit=900%2C506&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/Nje-fik-i-zi-8000-vjecar-zbulohet-ne-Turqi.jpg?fit=900%2C506&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/Nje-fik-i-zi-8000-vjecar-zbulohet-ne-Turqi.jpg?fit=900%2C506&ssl=1&resize=700%2C400 2x"},"classes":[]},{"id":104197,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/anija-romake-2100-vjecare-me-500-amfora-gjendet-ne-brigjet-e-sicilise\/","url_meta":{"origin":119046,"position":2},"title":"Anija romake 2100-vje\u00e7are me 500 amfora gjendet n\u00eb brigjet e Si\u00e7ilis\u00eb","author":"Kurt Farka","date":"August 11, 2026","format":false,"excerpt":"11 Gusht 2026 Nj\u00eb anije e mbytur romake 2,100-vje\u00e7are q\u00eb mbante rreth 500 amfora \u00ebsht\u00eb zbuluar 3 milje larg brigjeve t\u00eb Mazara del Vallo n\u00eb Si\u00e7ili. Skuadra italiane e mbrojtjes s\u00eb trash\u00ebgimis\u00eb kulturore t\u00eb Karabinier\u00ebve hetoi rr\u00ebnojat me ndihm\u00ebn e zhyt\u00ebsve dhe kamerave n\u00ebnujore, pasi mori nj\u00eb informacion nga peshkatar\u00ebt.\u2026","rel":"","context":"In &quot;Blogu i Udh\u00ebtarit&quot;","block_context":{"text":"Blogu i Udh\u00ebtarit","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/blogu-i-udhetarit\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/auto_ANIJA1786383635-1.png?fit=900%2C414&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/auto_ANIJA1786383635-1.png?fit=900%2C414&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/auto_ANIJA1786383635-1.png?fit=900%2C414&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/auto_ANIJA1786383635-1.png?fit=900%2C414&ssl=1&resize=700%2C400 2x"},"classes":[]},{"id":102544,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/shkrimi-kuneiform-shkrimi-me-i-vjeter-ne-bote-u-shpik-per-faturat\/","url_meta":{"origin":119046,"position":3},"title":"Shkrimi kuneiform: &#8211; Shkrimi m\u00eb i vjet\u00ebr n\u00eb bot\u00eb u shpik p\u00ebr&#8230;faturat","author":"Kurt Farka","date":"July 12, 2026","format":false,"excerpt":"12 Korrk 2026 Rreth vitit 3200 para Krishtit, nj\u00eb administrator n\u00eb Mesopotami shtypi nj\u00eb kallam mbi balt\u00eb t\u00eb njom\u00eb, jo p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrjet\u00ebsuar lavdin\u00eb e nj\u00eb mbreti, por p\u00ebr t\u00eb num\u00ebruar elbin. K\u00ebshtu, nj\u00eb fatur\u00eb e thjesht\u00eb u b\u00eb zanafilla e sistemit m\u00eb t\u00eb vjet\u00ebr t\u00eb shkrimit n\u00eb bot\u00eb. \u00c7far\u00eb\u2026","rel":"","context":"In &quot;Blogu i Udh\u00ebtarit&quot;","block_context":{"text":"Blogu i Udh\u00ebtarit","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/blogu-i-udhetarit\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/auto_Screenshot_211783677947.jpg?fit=900%2C475&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/auto_Screenshot_211783677947.jpg?fit=900%2C475&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/auto_Screenshot_211783677947.jpg?fit=900%2C475&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/auto_Screenshot_211783677947.jpg?fit=900%2C475&ssl=1&resize=700%2C400 2x"},"classes":[]},{"id":105016,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/si-ishte-jeta-ne-babilonine-e-lashte\/","url_meta":{"origin":119046,"position":4},"title":"Si ishte jeta n\u00eb Babilonin\u00eb e lasht\u00eb?","author":"Kurt Farka","date":"August 23, 2026","format":false,"excerpt":"23 Gusht 2026 Qyteti i Babilonis\u00eb, q\u00eb ndodhej pran\u00eb lumit Eufrat n\u00eb Mesopotamin\u00eb e Poshtme, arriti kulmin e epok\u00ebs s\u00eb tij t\u00eb hershme gjat\u00eb mbret\u00ebrimit t\u00eb mbretit Hammurabi (1792-1750 para Krishtit). N\u00ebn sundimin e tij, kryeqyteti i perandoris\u00eb babilonase u konsolidua si nj\u00eb qend\u00ebr kozmopolite, duke t\u00ebrhequr emigrant\u00eb nga i\u2026","rel":"","context":"In &quot;Blogu i Udh\u00ebtarit&quot;","block_context":{"text":"Blogu i Udh\u00ebtarit","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/blogu-i-udhetarit\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/auto_2b870853-bc02-4e29-82f6-b74d627ae4101756814369-1.jpg?fit=900%2C646&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/auto_2b870853-bc02-4e29-82f6-b74d627ae4101756814369-1.jpg?fit=900%2C646&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/auto_2b870853-bc02-4e29-82f6-b74d627ae4101756814369-1.jpg?fit=900%2C646&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/auto_2b870853-bc02-4e29-82f6-b74d627ae4101756814369-1.jpg?fit=900%2C646&ssl=1&resize=700%2C400 2x"},"classes":[]},{"id":105825,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/zbulim-i-rralle-ne-turqi-zbulohet-punishte-minerare-9-mije-vjecare\/","url_meta":{"origin":119046,"position":5},"title":"Zbulim i rrall\u00eb n\u00eb Turqi, zbulohet punishte minerare 9 mij\u00eb-vje\u00e7are","author":"Kurt Farka","date":"September 3, 2026","format":false,"excerpt":"3 Shtator 2026 Arkeolog\u00ebt kan\u00eb zbuluar nj\u00eb punishte minierash prej rreth 5 metrash katror\u00eb q\u00eb daton q\u00eb nga viti 6900-6800 para Krishtit n\u00eb Cayonu Tepesi, nj\u00eb vendbanim prehistorik n\u00eb Turqin\u00eb juglindore q\u00eb ofron prova t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb kalimit n\u00eb jet\u00ebn e vendosur dhe bujq\u00ebsin\u00eb e hershme. Ministri i Kultur\u00ebs dhe\u2026","rel":"","context":"In &quot;Blogu i Udh\u00ebtarit&quot;","block_context":{"text":"Blogu i Udh\u00ebtarit","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/blogu-i-udhetarit\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/auto_thumbs_b_c_fe98b053e6168ef4ee39d508046752d71788262850.webp?fit=864%2C486&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/auto_thumbs_b_c_fe98b053e6168ef4ee39d508046752d71788262850.webp?fit=864%2C486&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/auto_thumbs_b_c_fe98b053e6168ef4ee39d508046752d71788262850.webp?fit=864%2C486&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/auto_thumbs_b_c_fe98b053e6168ef4ee39d508046752d71788262850.webp?fit=864%2C486&ssl=1&resize=700%2C400 2x"},"classes":[]}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/119046","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/9"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=119046"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/119046\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":119050,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/119046\/revisions\/119050"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/119047"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=119046"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=119046"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=119046"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}