{"id":11758,"date":"2018-09-20T14:13:41","date_gmt":"2018-09-20T14:13:41","guid":{"rendered":"http:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/?p=11758"},"modified":"2018-09-20T14:13:41","modified_gmt":"2018-09-20T14:13:41","slug":"vecantia-e-arkitektures-popullore-shqiptare","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/vecantia-e-arkitektures-popullore-shqiptare\/","title":{"rendered":"Ve\u00e7antia e arkitektur\u00ebs popullore shqiptare. &#8211;"},"content":{"rendered":"<p><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" data-attachment-id=\"11759\" data-permalink=\"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/vecantia-e-arkitektures-popullore-shqiptare\/banesa\/\" data-orig-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/banesa.jpg?fit=539%2C299&amp;ssl=1\" data-orig-size=\"539,299\" data-comments-opened=\"1\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;0&quot;,&quot;credit&quot;:&quot;Geljano&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;1535730167&quot;,&quot;copyright&quot;:&quot;&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;0&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;0&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;0&quot;}\" data-image-title=\"banesa\" data-image-description=\"\" data-image-caption=\"\" data-medium-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/banesa.jpg?fit=300%2C166&amp;ssl=1\" data-large-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/banesa.jpg?fit=539%2C299&amp;ssl=1\" class=\"alignnone  wp-image-11759\" alt=\"\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/banesa-300x166.jpg?resize=472%2C261\" width=\"472\" height=\"261\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/banesa.jpg?resize=300%2C166&amp;ssl=1 300w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/banesa.jpg?w=539&amp;ssl=1 539w\" sizes=\"auto, (max-width: 472px) 100vw, 472px\" \/><\/p>\n<p><strong>Ve\u00e7antia e arkitektur\u00ebs popullore shqiptare. &#8211;<br \/>\n<\/strong><\/p>\n<p>Nga: Emin Riza.<\/p>\n<p>Studimet n\u00eb fush\u00ebn e albanologjis\u00eb, apo studimet shqiptare, lidhen me veprimtarin\u00eb e kombit iliro-shqiptar n\u00eb hap\u00ebsir\u00eb dhe koh\u00eb. Kategoria nd\u00ebrtimore,e ngritur p\u00ebrgjith\u00ebsisht prej shqiptar\u00ebve p\u00ebr shqiptar\u00ebt, p\u00ebrfshin nj\u00eb hap\u00ebsir\u00eb t\u00eb gjer\u00eb llojshm\u00ebrish, t\u00eb cilat vijn\u00eb n\u00eb shtim dhe rritje cil\u00ebsore n\u00eb koh\u00eb, si shfaqje e prekshme e zhvillimit t\u00eb kombit ton\u00eb, v\u00ebrtet\u00ebsisht autokton.<\/p>\n<p>Kategorit\u00eb nd\u00ebrtimore, sipas funksionit t\u00eb tyre ndahen n\u00eb kat\u00ebr nj\u00ebsi: nd\u00ebrtimet mbrojt\u00ebse, ato fetare, shoq\u00ebrore dhe t\u00eb banes\u00ebs popullore. Kuptuesh\u00ebm dukuria banes\u00eb popullore, \u00ebsht\u00eb ajo paralelja e pandashme me jet\u00ebn njer\u00ebzore dhe si e till\u00eb shp\u00ebrfaq\u00ebsja m\u00eb e v\u00ebrtet\u00ebsishme e m\u00ebnyr\u00ebs s\u00eb jetes\u00ebs n\u00eb hap\u00ebsir\u00eb dhe koh\u00eb.<\/p>\n<p><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" data-attachment-id=\"11760\" data-permalink=\"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/vecantia-e-arkitektures-popullore-shqiptare\/emin-riza\/\" data-orig-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/emin-riza.jpg?fit=354%2C324&amp;ssl=1\" data-orig-size=\"354,324\" data-comments-opened=\"1\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;0&quot;,&quot;credit&quot;:&quot;Geljano&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;1535730194&quot;,&quot;copyright&quot;:&quot;&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;0&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;0&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;0&quot;}\" data-image-title=\"emin riza\" data-image-description=\"\" data-image-caption=\"\" data-medium-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/emin-riza.jpg?fit=300%2C275&amp;ssl=1\" data-large-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/emin-riza.jpg?fit=354%2C324&amp;ssl=1\" class=\"alignnone  wp-image-11760\" alt=\"\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/emin-riza-300x275.jpg?resize=588%2C539\" width=\"588\" height=\"539\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/emin-riza.jpg?resize=300%2C275&amp;ssl=1 300w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/emin-riza.jpg?w=354&amp;ssl=1 354w\" sizes=\"auto, (max-width: 588px) 100vw, 588px\" \/><\/p>\n<p>Studimet shqiptare n\u00eb trojet e Shqip\u00ebris\u00eb politike dhe p\u00ebrfillshim dhe n\u00eb ato t\u00eb Kosov\u00ebs, n\u00eb fush\u00ebn e banes\u00ebs popullore shfaqen s\u00eb pari si veprimtari e studiuesit Emin Riza, nd\u00ebrkohe q\u00eb duhet p\u00ebrmendur vepra e hershme dhe me vlera t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme e studiuesit Pirro Thomo \u201cArkitektura fshatare e Shqip\u00ebris\u00eb veriore\u201d (1981). Kolegu Ali Muka ka botuar kat\u00ebr monografi. Emin Riza ka trajtuar q\u00eb prej vitit 1962, pra deri me sot, 56 vjet pa nd\u00ebrprerje, banes\u00ebn qytetare shqiptare kryesisht n\u00eb Shqip\u00ebri, por edhe n\u00eb Kosov\u00eb dhe banes\u00ebn fshatare t\u00eb krahin\u00ebs s\u00eb Lab\u00ebris\u00eb. N\u00eb fush\u00ebn e botimeve ai \u00ebsht\u00eb autor, dhe n\u00eb shtat\u00eb prej tyre bashkautor, i 21 veprave p\u00ebr arkitektur\u00ebn e banes\u00ebs popullore shqiptare, kryesisht t\u00eb hap\u00ebsirave shtet\u00ebrore t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb dhe asaj t\u00eb Kosov\u00ebs. Kjo veprimtari, pjes\u00eb e asaj vler\u00ebsuese, pra gjurmuese, p\u00ebrzgjedh\u00ebse, dokumentuese, v\u00ebn\u00ebse n\u00eb mbrojtje, studimore dhe botuese, e b\u00ebn at\u00eb preksh\u00ebm pjes\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb historis\u00eb s\u00eb kombit. Ashtu si p\u00ebrgjith\u00ebsisht, veprimtarit\u00eb n\u00eb fush\u00ebn e dukurive shoq\u00ebrore, edhe fusha e vler\u00ebsimit t\u00eb banes\u00ebs popullore shqiptare \u00ebsht\u00eb rrug\u00eb e gjat\u00eb deri n\u00eb pambarim, p\u00ebr t\u2019iu afruar p\u00ebrher\u00eb dhe m\u00eb pran\u00eb t\u00eb v\u00ebrtetave absolute.<\/p>\n<p>Termi banes\u00eb, tashm\u00eb i konsoliduar, ka pasur par\u00ebsor at\u00eb \u201ct\u00eb bana\u201d, krahas sht\u00ebpi dhe em\u00ebrtimeve t\u00eb cilat v\u00ebn\u00eb n\u00eb pah tipare dyt\u00ebsore si: sht\u00ebpiz\u00eb, p\u00ebrdheck\u00eb, me \u00e7ardak, krevet etj. Banesa, \u00ebsht\u00eb nj\u00eb term disi p\u00ebrgjith\u00ebsues, sepse ai \u00ebsht\u00eb tregues i mbar\u00eb hap\u00ebsir\u00ebs q\u00eb rrethohet prej mureve kufizues t\u00eb banes\u00ebs dhe oborrit, i cili e rrethon plot\u00ebsisht, ose pjes\u00ebrisht at\u00eb, duke pasur shpesh edhe nd\u00ebrtime ndihm\u00ebse, p\u00ebr strehim t\u00eb kafsh\u00ebve t\u00eb ngarkes\u00ebs, ato ekonomike dhe rrall\u00eb t\u00eb sht\u00ebpis\u00eb s\u00eb miqve.<\/p>\n<p>Banesat popullore shqiptare t\u00eb s\u00eb kaluar\u00ebs, duke qen\u00eb me njohje t\u00eb p\u00ebraf\u00ebrt me ato t\u00eb lashtat, t\u00eb shek. XVIII-XIX, tipologjikisht m\u00eb t\u00eb hershme, ishin dhe mbeten treguesi i preksh\u00ebm i m\u00ebnyr\u00ebs s\u00eb jetes\u00ebs. Ngritja e banesave, t\u00eb shumic\u00ebs s\u00eb popullsis\u00eb shqiptare t\u00eb s\u00eb kaluar\u00ebs, ishte treguesi thelb\u00ebsor i bashk\u00ebsis\u00eb sa t\u00eb hershme, aq edhe t\u00eb q\u00ebndrueshme t\u00eb familjes, q\u00eb prej asaj nj\u00ebkuror\u00ebshe deri te ajo shum\u00ebkuror\u00ebshe, apo patriarkale. Me p\u00ebrjashtime gjithnj\u00eb n\u00eb zvog\u00eblim t\u00eb ngritjes se banesave nj\u00ebfamiljare, prej vet\u00eb banor\u00ebve t\u00eb kasolleve, banesat ngriheshin prej profesionist\u00ebsh. Kuptuesh\u00ebm tipologjia tradicionale dhe ajo bashk\u00ebkohorja, ishin treguesit kryesor\u00eb p\u00ebr p\u00ebrzgjedhjen e banes\u00ebs p\u00ebr t\u2019u nd\u00ebrtuar. Kompozimi i banes\u00ebs, s\u00eb bashku me teknikat dhe materialet nd\u00ebrtimore, diskutohej dhe bashk\u00ebvendosej prej kreut t\u00eb familjes dhe kryemjeshtrit t\u00eb grupit nd\u00ebrtimor. Banesat nj\u00eb familjare dhe m\u00eb shum\u00eb kurora mbizot\u00ebrojn\u00eb n\u00eb Shqip\u00ebri dhe Kosov\u00eb deri n\u00eb dhjet\u00ebvje\u00e7ar\u00ebt e par\u00eb t\u00eb pas Luft\u00ebs II Bot\u00ebrore. P\u00ebr arsye zhvillimore t\u00eb shoq\u00ebris\u00eb shqiptare, kryesisht me sigurimin e jet\u00ebs prej veprimtarish jasht\u00ebbanesore, par\u00ebsisht zejtaris\u00eb dhe shitjes s\u00eb prodhimeve p\u00ebrkat\u00ebse, banesa po kthehej p\u00ebrher\u00eb dhe me duksh\u00ebm n\u00eb hap\u00ebsir\u00eb q\u00ebndrimi t\u00eb gjinis\u00eb fem\u00ebrore dhe voc\u00ebrrak\u00ebve.<\/p>\n<p>Historia, si fush\u00eb studimore e bashk\u00ebsis\u00eb njer\u00ebzore, p\u00ebrfshin natyrsh\u00ebm edhe at\u00eb t\u00eb banes\u00ebs, si bashk\u00ebp\u00ebrb\u00ebr\u00ebse thelb\u00ebsore n\u00eb veprimtarin\u00eb shum\u00ebplan\u00ebshe jet\u00ebsore. Kuptuesh\u00ebm studimi i banes\u00ebs popullore n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi dhe asaj shqiptare n\u00eb ve\u00e7anti, jan\u00eb krahasimisht t\u00eb vona koh\u00ebsisht, kryesisht t\u00eb pas Luft\u00ebs II Bot\u00ebrore.<\/p>\n<p>Studimet sistematike shqiptare p\u00ebr banes\u00ebn popullore, i kan\u00eb fillesat rreth viteve \u201860 t\u00eb shekullit t\u00eb kaluar. N\u00eb treshen e p\u00ebrmendur t\u00eb studiuesve t\u00eb veprimtaris\u00eb nd\u00ebrtimore shqiptare, un\u00eb u ngarkova me fush\u00ebn e banes\u00ebs popullore. Sot, pas 56 vjet\u00ebsh veprimtarie, pa nd\u00ebrprerje n\u00eb k\u00ebt\u00eb fushe, p\u00ebr arsye diletanteske, shp\u00ebrfillur, madje edhe n\u00eb vende t\u00eb zhvilluara, mund t\u00eb pohoj bindsh\u00ebm se tashm\u00eb n\u00eb pun\u00eb dhe n\u00ebp\u00ebrmjet saj, kam arritur t\u00eb form\u00ebsoj kriteret studimore n\u00eb k\u00ebt\u00eb fush\u00eb sa t\u00eb re, aq edhe t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb veprimtaris\u00eb njer\u00ebzore, pra dhe t\u00eb historis\u00eb s\u00eb k\u00ebsaj bashk\u00ebsie. N\u00eb dallim prej shkencave ekzakte, studimet albanologjike, q\u00eb prej nism\u00ebs s\u00eb tyre, shfaqen vijuesh\u00ebm deri n\u00eb pambarim, me p\u00ebrpjekje dhe arritje p\u00ebr t\u2019iu afruar t\u00eb v\u00ebrtetave.<\/p>\n<p>Si\u00e7 e ka p\u00ebrcaktuar sakt\u00eb dhe ngjeshurazi prof. E. \u00c7abej: \u201cTrojet shqiptare jan\u00eb troje restriksioni\u201d. \u00cbsht\u00eb fjala p\u00ebr trojet shqiptare, pra t\u00eb banuara historikisht dhe ende sot prej shqiptar\u00ebve, t\u00eb cilat nuk p\u00ebrfshihen t\u00eb gjitha n\u00eb shtetet shqiptare. M\u00eb konkretisht, prej veriut n\u00eb jug, banesa shqiptare ndeshen n\u00eb Kroaci, Serbi, Mal t\u00eb Zi, Maqedoni dhe Greqi. Shkaqet historike t\u00eb k\u00ebsaj tkurrjeje t\u00eb dhunshme, paraprir\u00eb prej mashtrimeve grekosllave, i kan\u00eb detyruar vijimisht shqiptar\u00ebt e brezave pararend\u00ebs, vet\u00ebm n\u00eb luft\u00ebra mbrojt\u00ebse. Q\u00ebndrimet shqiptare mund t\u00eb cil\u00ebsohen t\u00eb autoktonis\u00eb mir\u00ebdash\u00ebse, si ndaj \u2018fqinj\u00ebve t\u00eb hersh\u00ebm, ashtu dhe t\u00eb ardhurve prej pyjeve t\u00eb Rusis\u00eb n\u00eb shek. VI. Madje k\u00ebta t\u00eb fundit, p\u00ebr \u00e7udi, gjet\u00ebn djepin e Serbis\u00eb, Kosov\u00ebn, t\u00eb z\u00ebn\u00eb prej shqiptar\u00ebve?! Besojm\u00eb se edhe pseudopatriotizmi i skajm\u00eb i sllav\u00ebve verior\u00eb, dallohet ndaj patriotizmit racional t\u00eb shqiptar\u00ebve, gjithher\u00eb autokton, pra pa probleme me dheun e tyre t\u00eb gjithhersh\u00ebm. Studimet shqiptare t\u00eb banes\u00ebs popullore, kryesisht me shembuj t\u00eb shek. XIX\u00acXX, t\u00eb cil\u00ebt tipologjikisht jan\u00eb t\u00eb hersh\u00ebm, krijuan dhe metodologjin\u00eb e bashk\u00ebp\u00ebrputhshme, e cila shfaqi kompozimin v\u00ebllimor t\u00eb banes\u00ebs, si kriterin thelb\u00ebsor p\u00ebr klasifikimin tipar\u00ebsor t\u00eb banes\u00ebs popullore.<\/p>\n<p><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" data-attachment-id=\"11759\" data-permalink=\"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/vecantia-e-arkitektures-popullore-shqiptare\/banesa\/\" data-orig-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/banesa.jpg?fit=539%2C299&amp;ssl=1\" data-orig-size=\"539,299\" data-comments-opened=\"1\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;0&quot;,&quot;credit&quot;:&quot;Geljano&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;1535730167&quot;,&quot;copyright&quot;:&quot;&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;0&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;0&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;0&quot;}\" data-image-title=\"banesa\" data-image-description=\"\" data-image-caption=\"\" data-medium-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/banesa.jpg?fit=300%2C166&amp;ssl=1\" data-large-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/banesa.jpg?fit=539%2C299&amp;ssl=1\" class=\"alignnone  wp-image-11759\" alt=\"\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/banesa-300x166.jpg?resize=781%2C432\" width=\"781\" height=\"432\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/banesa.jpg?resize=300%2C166&amp;ssl=1 300w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/banesa.jpg?w=539&amp;ssl=1 539w\" sizes=\"auto, (max-width: 781px) 100vw, 781px\" \/><\/p>\n<p>Ky kriter bazik, u shoq\u00ebrua me shp\u00ebrfaqjen e dukurive t\u00eb tjera t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb nd\u00ebrtimit-banes\u00eb, ato t\u00eb element\u00ebve kompozicionale, arkitekturore dhe teknike, krahas materialeve nd\u00ebrtimore. Rrafshi krahasues i mbar\u00eb dukurive t\u00eb m\u00ebsip\u00ebrme n\u00eb hap\u00ebsir\u00ebn shqiptare dhe m\u00eb gjer\u00eb n\u00eb at\u00eb Ballkanike, \u00ebsht\u00eb pjes\u00eb e p\u00ebrfillshme e kritereve studimore, me synimin p\u00ebr t\u2019iu afruar t\u00eb v\u00ebrtetave. Bashk\u00ebsia e veprimtarive thelb\u00ebsore gjurmim, p\u00ebrzgjedhje dhe studim i kategoris\u00eb nd\u00ebrtimore banese popullore, rip\u00ebrs\u00ebrisim \u00ebsht\u00eb nj\u00eb proces pambarim, duke qen\u00eb gjurmimi dhe p\u00ebrzgjedhja ai kryesori. N\u00eb dallim prej kategorive nd\u00ebrtimore, nd\u00ebrtime mbrojt\u00ebse, fetare dhe shoq\u00ebrore, t\u00eb palidhura ngushtas me jet\u00ebn, kryesisht n\u00eb rrafshin familjar, banesa popullore \u00ebsht\u00eb thelb\u00ebsisht e lidhur me shkall\u00ebn e zhvillimit jet\u00ebsor. Edhe p\u00ebr arsyet e rritjes t\u00eb pjes\u00ebtar\u00ebve t\u00eb familjeve, shumimit t\u00eb familjeve nj\u00ebrr\u00ebnj\u00ebshe etj., k\u00ebrkesat p\u00ebr ndryshime, ndaj banesave n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi dhe atyre konkret\u00eb, jan\u00eb p\u00ebrher\u00eb n\u00eb rritje. Kuptuesh\u00ebm, k\u00ebto k\u00ebrkesa, me realizimin e tyre cenojn\u00eb vlerat autentike t\u00eb vepr\u00ebs, q\u00eb lidhen me nj\u00eb periudh\u00eb dhe shkall\u00eb t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb t\u00eb m\u00ebnyr\u00ebs s\u00eb jetes\u00ebs. N\u00eb k\u00ebto rrethana, p\u00ebrshpejtimi i veprimtaris\u00eb p\u00ebr gjurmimin dhe v\u00ebnien n\u00eb mbrojtje t\u00eb banesave popullore me vlera p\u00ebrfaq\u00ebsuese n\u00eb bashk\u00ebsin\u00eb e k\u00ebsaj gjinie nd\u00ebrtimore, kan\u00eb p\u00ebrpar\u00ebsi urdh\u00ebruese n\u00eb hap\u00ebsir\u00eb dhe n\u00eb koh\u00eb.<\/p>\n<p>Ve\u00e7an\u00ebrisht rasti shqiptar n\u00eb Ballkan, shfaq si nj\u00eb dukuri urdh\u00ebruese identifikimin e banes\u00ebs shqiptare n\u00eb hap\u00ebsirat shqiptare, n\u00eb kuptimin e lartp\u00ebrmendur. K\u00ebto banesa, p\u00ebrve\u00e7 arsyeve t\u00eb natyrshme p\u00ebr t\u2019u d\u00ebmtuar deri n\u00eb shkat\u00ebrrim, jan\u00eb jasht\u00eb p\u00ebrkujdesjeve t\u00eb duhura, p\u00ebr arsye t\u00eb kuptueshme.<\/p>\n<p>Prej njohjes son\u00eb t\u00eb p\u00ebrkujdesjeve p\u00ebr monumentet e kultur\u00ebs n\u00eb Shqip\u00ebri, do t\u00eb theksonim thell\u00ebsisht t\u00eb shqet\u00ebsuar, rikonfirmimin e nevoj\u00ebs urdh\u00ebruese p\u00ebr ringritjen e p\u00ebrkujdesjeve profesionalo-administrative p\u00ebr monumentet e kultur\u00ebs, t\u00eb arritura para vitit 1990. Lidhur p\u00ebr sa m\u00eb sip\u00ebr, gjithashtu, po rip\u00ebrs\u00ebris vler\u00ebsimin e Xhevat Erderit, ish-drejtor i Qendr\u00ebs Nd\u00ebrkomb\u00ebtare p\u00ebr Mbrojtjen dhe Restaurimin e Monumenteve, me seli n\u00eb Rom\u00eb, i cili n\u00eb vitin 1980, pas vizit\u00ebs n\u00eb IMK dhe n\u00eb Berat. M\u00eb tha: \u201cQendra Nd\u00ebrkomb\u00ebtare e Mbrojtjes dhe Restaurimit t\u00eb Monumenteve nuk duhet t\u00eb jet\u00eb n\u00eb Rom\u00eb, por n\u00eb Tiran\u00eb\u201d. Kalofshim prej pohimeve n\u00eb veprime, p\u00ebr vlerat e pap\u00ebrs\u00ebritshme \u2014 monumentet.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ve\u00e7antia e arkitektur\u00ebs popullore shqiptare. &#8211; Nga: Emin Riza. Studimet n\u00eb fush\u00ebn e albanologjis\u00eb, apo studimet shqiptare, lidhen me veprimtarin\u00eb e kombit iliro-shqiptar n\u00eb hap\u00ebsir\u00eb dhe koh\u00eb. Kategoria nd\u00ebrtimore,e ngritur p\u00ebrgjith\u00ebsisht prej shqiptar\u00ebve p\u00ebr shqiptar\u00ebt, p\u00ebrfshin nj\u00eb hap\u00ebsir\u00eb t\u00eb gjer\u00eb llojshm\u00ebrish, t\u00eb cilat vijn\u00eb n\u00eb shtim dhe rritje cil\u00ebsore n\u00eb koh\u00eb, si shfaqje e prekshme [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":9,"featured_media":11759,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jetpack_post_was_ever_published":false,"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","default_image_id":0,"font":"","enabled":false},"version":2}},"categories":[85,10,86],"tags":[],"class_list":["post-11758","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-histori","category-kultura","category-trashegimi-kulturore"],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/banesa.jpg?fit=539%2C299&ssl=1","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/p5Z6wp-33E","jetpack-related-posts":[{"id":100104,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/arbereshet-e-sicilise-kerkojne-linja-te-drejtperdrejta-ajrore-me-tiranen-dhe-prishtinen\/","url_meta":{"origin":11758,"position":0},"title":"Arb\u00ebresh\u00ebt e Si\u00e7ilis\u00eb k\u00ebrkojn\u00eb linja t\u00eb drejtp\u00ebrdrejta ajrore me Tiran\u00ebn dhe Prishtin\u00ebn","author":"Kurt Farka","date":"May 11, 2026","format":false,"excerpt":"11 Maji 2026 Nga G\u00ebzim Kabashi Arb\u00ebresh\u00ebt e Si\u00e7ilis\u00eb synojn\u00eb turizmin shqiptar me festa dhe tradita shekullore. N\u00eb p\u00ebrpjekje p\u00ebr t\u00eb t\u00ebrhequr m\u00eb shum\u00eb vizitor\u00eb nga Shqip\u00ebria dhe Kosova, qytezat arb\u00ebreshe pran\u00eb Palermos po investojn\u00eb n\u00eb aktivitete kulturore gjat\u00eb gjith\u00eb vitit dhe po k\u00ebrkojn\u00eb linja t\u00eb drejtp\u00ebrdrejta ajrore me Tiran\u00ebn\u2026","rel":"","context":"In &quot;Blogu i Udh\u00ebtarit&quot;","block_context":{"text":"Blogu i Udh\u00ebtarit","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/blogu-i-udhetarit\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/PHOTO-2026-05-09-09-52-55-1140x858-1.jpg?fit=1140%2C858&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/PHOTO-2026-05-09-09-52-55-1140x858-1.jpg?fit=1140%2C858&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/PHOTO-2026-05-09-09-52-55-1140x858-1.jpg?fit=1140%2C858&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/PHOTO-2026-05-09-09-52-55-1140x858-1.jpg?fit=1140%2C858&ssl=1&resize=700%2C400 2x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/PHOTO-2026-05-09-09-52-55-1140x858-1.jpg?fit=1140%2C858&ssl=1&resize=1050%2C600 3x"},"classes":[]},{"id":100084,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/negociatat-ne-2028-rama-terhiqet-nga-premtimi-kryesor-i-mandatit-te-katert\/","url_meta":{"origin":11758,"position":1},"title":"&#8216;Negociatat n\u00eb 2028&#8217;\/ Rama t\u00ebrhiqet nga premtimi kryesor i mandatit t\u00eb kat\u00ebrt","author":"Kurt Farka","date":"May 10, 2026","format":false,"excerpt":"10 Maji 2026 Pasi e p\u00ebrdori integrimin europian si premtimin kryesor t\u00eb mandatit t\u00eb kat\u00ebrt, Edi Rama u detyrua t\u00eb pranoj\u00eb shtyrjen e afateve p\u00ebr mbylljen e negociatave, nd\u00ebrsa m\u00eb par\u00eb kishte p\u00ebrg\u00ebnjeshtruar kund\u00ebrshtar\u00ebt e tij politik\u00eb. N\u00eb procesin e mundimsh\u00ebm t\u00eb negociatave me Bashkimin Europian, ka nj\u00eb moment kur\u2026","rel":"","context":"In &quot;Blogu i Udh\u00ebtarit&quot;","block_context":{"text":"Blogu i Udh\u00ebtarit","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/blogu-i-udhetarit\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Edi-Rama.jpg?fit=900%2C448&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Edi-Rama.jpg?fit=900%2C448&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Edi-Rama.jpg?fit=900%2C448&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Edi-Rama.jpg?fit=900%2C448&ssl=1&resize=700%2C400 2x"},"classes":[]},{"id":100208,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/gazetarja-erisa-kryeziu-parku-i-liqenit-po-kafshohet-nga-kullat-jane-marre-mbi-40-hektare-hapesire-publike\/","url_meta":{"origin":11758,"position":2},"title":"Gazetarja Erisa Kryeziu: &#8211; Parku i Liqenit, po \u201ckafshohet\u201d nga kullat. &#8211; Jan\u00eb marr\u00eb mbi 40 hektar\u00eb hap\u00ebsir\u00eb publike.","author":"Kurt Farka","date":"May 13, 2026","format":false,"excerpt":"13 Maji 2026 Gazetarja Erisa Kryeziu, foli p\u00ebr zhvillimin urban t\u00eb Tiran\u00ebs dhe problemet q\u00eb sipas saj po krijohen nga nd\u00ebrtimet masive dhe moszbatimi i planit urbanistik t\u00eb kryeqytetit. Kryeziu u ndal te dokumentari \u201cTirana Vertikale\u201d, i cili trajton m\u00ebnyr\u00ebn se si qyteti po humbet hap\u00ebsirat publike dhe po orientohet\u2026","rel":"","context":"In &quot;Blogu i Udh\u00ebtarit&quot;","block_context":{"text":"Blogu i Udh\u00ebtarit","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/blogu-i-udhetarit\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Erisa-Kryeziu.jpg?fit=984%2C694&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Erisa-Kryeziu.jpg?fit=984%2C694&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Erisa-Kryeziu.jpg?fit=984%2C694&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Erisa-Kryeziu.jpg?fit=984%2C694&ssl=1&resize=700%2C400 2x"},"classes":[]},{"id":100182,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/si-iu-fal-porti-i-durresit-alabbarit-lala-zbulon-prapaskenat-e-marreveshjes-miliardere-ja-cfare-pritet-te-ndodhe\/","url_meta":{"origin":11758,"position":3},"title":"\u201cSi iu \u201cfal\u201d Porti i Durr\u00ebsit Alabbarit?\u201d, Lala zbulon prapaskenat e marr\u00ebveshjes miliardere: Ja \u00e7far\u00eb pritet t\u00eb ndodh\u00eb","author":"Kurt Farka","date":"May 12, 2026","format":false,"excerpt":"12 Maji 2026 PROCEDURA E PORTIT T\u00cb DURR\u00cbSIT Historia e dh\u00ebnies s\u00eb Portit t\u00eb Durr\u00ebsit p\u00ebr nd\u00ebrtimin e nj\u00eb marine jahtesh, ka nisur q\u00eb her\u00ebt n\u00eb mandatin e par\u00eb kur socialist\u00ebt erdh\u00ebn n\u00eb pushtet. M\u00eb 25 N\u00ebntor 2015, qeveria shqiptare, miratoi nj\u00eb marr\u00ebveshje me Emiratet e Bashkuara Arabe, p\u00ebr nxitjen\u2026","rel":"","context":"In &quot;Blogu i Udh\u00ebtarit&quot;","block_context":{"text":"Blogu i Udh\u00ebtarit","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/blogu-i-udhetarit\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/md6-768x439-1.jpg?fit=768%2C439&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/md6-768x439-1.jpg?fit=768%2C439&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/md6-768x439-1.jpg?fit=768%2C439&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/md6-768x439-1.jpg?fit=768%2C439&ssl=1&resize=700%2C400 2x"},"classes":[]},{"id":100168,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/gjyzepina-kosturi-pervjetori-i-lindjes\/","url_meta":{"origin":11758,"position":4},"title":"Gjyzepina Kosturi. Pervjetori i lindjes","author":"Kurt Farka","date":"May 12, 2026","format":false,"excerpt":"12 Maji 2026 M\u00eb 12 maj 1912 lindi Gjyzepina Kosturi (1912-1985), soprano dramatike dhe nj\u00eb nga figurat m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb muzik\u00ebs operistike shqiptare. U lind n\u00eb Tivar, n\u00eb nj\u00eb familje t\u00eb vjet\u00ebr shkodrane, bija e Gjok\u00eb Misloc\u00ebs dhe Paolina Kodhelit (Marubi), nd\u00ebrsa ishte edhe mbesa e fotografit t\u00eb famsh\u00ebm\u2026","rel":"","context":"In &quot;Blogu i Udh\u00ebtarit&quot;","block_context":{"text":"Blogu i Udh\u00ebtarit","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/blogu-i-udhetarit\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Gjyzepina-Kosturi.webp?fit=728%2C430&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Gjyzepina-Kosturi.webp?fit=728%2C430&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Gjyzepina-Kosturi.webp?fit=728%2C430&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Gjyzepina-Kosturi.webp?fit=728%2C430&ssl=1&resize=700%2C400 2x"},"classes":[]},{"id":100111,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/e-shnderroi-shtepine-ne-berat-ne-muze-artizania-tefta-qose-500-kostume-popullore-puna-e-nje-jete\/","url_meta":{"origin":11758,"position":5},"title":"E shnd\u00ebrroi sht\u00ebpin\u00eb n\u00eb Berat n\u00eb muze, artizania Tefta Qose: &#8211; 500 kostume popullore, puna e nj\u00eb jete","author":"Kurt Farka","date":"May 11, 2026","format":false,"excerpt":"11 Mars 2026 N\u00eb nj\u00eb koh\u00eb kur shum\u00eb tradita rrezikojn\u00eb t\u00eb harrohen, Tefta Qose vazhdon t\u00eb mbaj\u00eb gjall\u00eb artin e krijimit t\u00eb veshjeve popullore. Prej disa vitesh, ajo e ka shnd\u00ebrruar sht\u00ebpin\u00eb e saj n\u00eb lagjen \u201cBarrikad\u00eb\u201d n\u00eb nj\u00eb muze t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb, ku \u00e7do cep rr\u00ebfen histori, nd\u00ebrsa \u00e7do veshje\u2026","rel":"","context":"In &quot;Blogu i Udh\u00ebtarit&quot;","block_context":{"text":"Blogu i Udh\u00ebtarit","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/blogu-i-udhetarit\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Kostumet-e-Tefta-Qoses-1.jpg?fit=1200%2C798&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Kostumet-e-Tefta-Qoses-1.jpg?fit=1200%2C798&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Kostumet-e-Tefta-Qoses-1.jpg?fit=1200%2C798&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Kostumet-e-Tefta-Qoses-1.jpg?fit=1200%2C798&ssl=1&resize=700%2C400 2x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Kostumet-e-Tefta-Qoses-1.jpg?fit=1200%2C798&ssl=1&resize=1050%2C600 3x"},"classes":[]}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11758","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/9"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=11758"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11758\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11761,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11758\/revisions\/11761"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/11759"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=11758"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=11758"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=11758"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}