{"id":11294,"date":"2018-09-09T16:25:43","date_gmt":"2018-09-09T16:25:43","guid":{"rendered":"http:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/?p=11294"},"modified":"2018-09-09T16:25:43","modified_gmt":"2018-09-09T16:25:43","slug":"gjurmeve-te-udhepershkruesve-te-vjeter-nga-prizreni-ne-kelmend-neper-valbone-e-shale","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/gjurmeve-te-udhepershkruesve-te-vjeter-nga-prizreni-ne-kelmend-neper-valbone-e-shale\/","title":{"rendered":"Gjurm\u00ebve t\u00eb udh\u00ebp\u00ebrshkruesve t\u00eb vjet\u00ebr: Nga Prizreni n\u00eb Kelmend, nep\u00ebr Valbon\u00eb e Shal\u00eb. &#8211;"},"content":{"rendered":"<p><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" data-attachment-id=\"11295\" data-permalink=\"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/gjurmeve-te-udhepershkruesve-te-vjeter-nga-prizreni-ne-kelmend-neper-valbone-e-shale\/maxresdefault-10\/\" data-orig-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/maxresdefault.jpg?fit=1280%2C720&amp;ssl=1\" data-orig-size=\"1280,720\" data-comments-opened=\"1\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;0&quot;,&quot;credit&quot;:&quot;&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;0&quot;,&quot;copyright&quot;:&quot;&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;0&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;0&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;0&quot;}\" data-image-title=\"maxresdefault\" data-image-description=\"\" data-image-caption=\"\" data-medium-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/maxresdefault.jpg?fit=300%2C169&amp;ssl=1\" data-large-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/maxresdefault.jpg?fit=1024%2C576&amp;ssl=1\" class=\"alignnone size-medium wp-image-11295\" alt=\"\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/maxresdefault-300x169.jpg?resize=300%2C169\" width=\"300\" height=\"169\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/maxresdefault.jpg?resize=300%2C169&amp;ssl=1 300w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/maxresdefault.jpg?resize=768%2C432&amp;ssl=1 768w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/maxresdefault.jpg?resize=1024%2C576&amp;ssl=1 1024w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/maxresdefault.jpg?w=1280&amp;ssl=1 1280w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/p>\n<p><strong>Gjurm\u00ebve t\u00eb udh\u00ebp\u00ebrshkruesve t\u00eb vjet\u00ebr: Nga Prizreni n\u00eb Kelmend, nep\u00ebr Valbon\u00eb e Shal\u00eb. &#8211;<br \/>\n<\/strong><\/p>\n<p><strong><em>Nj\u00eb grup profesor\u00ebsh e albanolog\u00ebsh nga Vjena, Grazi, Budapesti, Prishtina, Prizreni e Tetova\u2026 Kurt Gostentshnigg, Konrad Clewing, Kristian Csaplar-Degovics, Nuri Bexheti, Izer Maksuti, Shafi Hoxha, Ylber Hysa, Enber Hoxhaj vendos\u00ebn q\u00eb t\u00eb rikthejn\u00eb tradit\u00ebn e udh\u00ebp\u00ebrshkruesve t\u00eb hersh\u00ebm, sidomos atyre austro-hungarez, p\u00ebr t\u00eb shkuar gjurm\u00ebve t\u00eb tyre dhe rivizituar gati nj\u00eb shekull \u00a0m\u00eb pas vendet e dikur t\u00eb paprekura shqiptare\u2026<\/em><\/strong><\/p>\n<p><strong>&#8211; Nga Ylber Hysa.<br \/>\n<\/strong><\/p>\n<p><span>\u00a0<\/span><\/p>\n<p>Historiani zviceran Gonzague de Reynold e ka definuar gjeografin\u00eb si truallin ku historia i l\u00ebshon rr\u00ebnj\u00ebt e saj. Nga Prizreni n\u00eb Shkod\u00ebr duket se \u00ebsht\u00eb p\u00ebrmbledhur e gjith\u00eb ajo q\u00eb mb\u00ebshtjell historin\u00eb me gjeografi\u2014q\u00eb nga koh\u00ebrat e paregjistruara e deri n\u00eb historin\u00eb me shum\u00eb tregime. Rruga jon\u00eb \u00ebsht\u00eb evokim i koh\u00ebs: q\u00eb nga arkeologjia, burimet antike, kronikat mesjetare e deri tek udh\u00ebp\u00ebrshkruesit q\u00eb e rizbuluan edhe nj\u00eb her\u00eb p\u00ebr kontinentin e vjet\u00ebr at\u00eb q\u00eb, si\u00e7 thoshte nj\u00eb udh\u00ebp\u00ebrshkrues, e njihnin m\u00eb pak se sa indian\u00ebt e Amerik\u00ebs.<\/p>\n<p><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" data-attachment-id=\"11296\" data-permalink=\"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/gjurmeve-te-udhepershkruesve-te-vjeter-nga-prizreni-ne-kelmend-neper-valbone-e-shale\/2013-10-06_stone_bridge_prizren_kosovo_8649\/\" data-orig-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/2013-10-06_Stone_Bridge_Prizren_Kosovo_8649.jpg?fit=330%2C219&amp;ssl=1\" data-orig-size=\"330,219\" data-comments-opened=\"1\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;0&quot;,&quot;credit&quot;:&quot;&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;0&quot;,&quot;copyright&quot;:&quot;&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;0&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;0&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;0&quot;}\" data-image-title=\"2013-10-06_Stone_Bridge,_Prizren,_Kosovo_8649\" data-image-description=\"\" data-image-caption=\"\" data-medium-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/2013-10-06_Stone_Bridge_Prizren_Kosovo_8649.jpg?fit=300%2C199&amp;ssl=1\" data-large-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/2013-10-06_Stone_Bridge_Prizren_Kosovo_8649.jpg?fit=330%2C219&amp;ssl=1\" class=\"alignnone  wp-image-11296\" alt=\"\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/2013-10-06_Stone_Bridge_Prizren_Kosovo_8649-300x199.jpg?resize=693%2C460\" width=\"693\" height=\"460\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/2013-10-06_Stone_Bridge_Prizren_Kosovo_8649.jpg?resize=300%2C199&amp;ssl=1 300w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/2013-10-06_Stone_Bridge_Prizren_Kosovo_8649.jpg?w=330&amp;ssl=1 330w\" sizes=\"auto, (max-width: 693px) 100vw, 693px\" \/><\/p>\n<p>N\u00eb fakt, n\u00ebse ka diku determinizim t\u00eb historis\u00eb nga gjeografia, e \u00a0k\u00ebtu \u00ebsht\u00eb ai vend.<\/p>\n<p>Nga dy masivet malore q\u00eb si murr i pakap\u00ebrcyesh\u00ebm determinon\u00a0 hap\u00ebsir\u00ebn dhe zhvillimet n\u00eb\u00a0 k\u00ebt\u00eb pjes\u00eb t\u00eb Ballkanit, jan\u00eb pik\u00ebrisht Sharri m\u00eb i but\u00eb por, i lart\u00eb dhe i gjat\u00eb (80 km) q\u00eb prek Kosov\u00ebn, Maqedonin\u00eb e Shqip\u00ebrin\u00eb dhe \u201cBjeshk\u00ebt e Namuna\u201d (si\u00e7 e u qanin n\u00eb L\u00ebpush\u00eb t\u00eb Klemendit), apo <em>Prokletije<\/em> sllav\u00ebt,\u00a0 apo s\u00eb fundmi edhe Alpet Shqiptare q\u00eb si nj\u00eb ngrehin\u00eb qiellore ngrit\u00ebn pezull duke nd\u00ebrpre si me thik\u00eb Adriatikun dhe brend\u00ebsin\u00eb e Ballkanit qendror.<\/p>\n<p>Rrug\u00ebt, qarkullimi apo komunikimi n\u00eb k\u00ebt\u00eb hap\u00ebsir\u00eb me relief jomiq\u00ebsor q\u00eb konzervon jo vet\u00ebm natyr\u00ebn por, mbase edhe zhvillimet historike, \u00ebsht\u00eb tejet problematik dhe i v\u00ebshtire. Gryka lumenjsh, qafa malesh, shpjegojn\u00eb se sa i v\u00ebshtir\u00eb ishte komunikimi i brend\u00ebsis\u00eb me detin, jo vet\u00ebm p\u00ebr njer\u00ebzit lokal\u00eb, mal\u00ebsor\u00ebt, fiset, popujt, por edhe mbret\u00ebrit\u00eb e perandorit\u00eb . \u00cbsht\u00eb ndonj\u00eb lum si Drini q\u00eb determinon aksin e komunikimit n\u00eb mes detit e brend\u00ebsis\u00eb. Ajo q\u00eb dikur nga romak\u00ebt ishte ngritur domosdoshm\u00ebrisht si <em>Via Publica<\/em>, q\u00eb nga mal\u00ebsor\u00ebt verior\u00eb me asimilim tipik p\u00ebr gegnishten redukton fjal\u00ebt n\u00eb toponim p\u00ebr vend e krahin\u00eb etnografike si Puk\u00eb, \u00ebsht\u00eb nj\u00eb arterie q\u00eb mban gjall\u00eb k\u00ebt\u00eb hap\u00ebsir\u00eb gjeografike. Ajo n\u00eb fakt ishte nj\u00eb <em>via miltaris<\/em>. Por, rrall\u00eb si ndonj\u00eb rrug\u00eb tjet\u00ebr antike ajo nuk mund t\u00eb shfryt\u00ebzohet nga barbar\u00ebt n\u00eb dyndje, si gjithkund tjet\u00ebr n\u00eb gadishullin Ilirik pas thyerj\u00ebs s\u00eb limesit t\u00eb Danubit. Prandaj, nuk duk\u00ebt hiq e paq\u00ebllimt\u00eb kultura e Komanit q\u00eb z\u00eb vend mu n\u00eb k\u00ebto male, aty ku tani turist\u00ebt lundrojn\u00eb n\u00eb liqenin artificial t\u00eb Komanit q\u00eb t\u00eb ken\u00eb t\u00eb kuptosh m\u00eb bukur logjik\u00ebn e gjeografis\u00eb n\u00eb histori.<\/p>\n<p>Kultura e Komanit, q\u00eb lidh antik\u00ebn me mesjet\u00ebn, ilir\u00ebt me arbrit, ende vazhdon t\u00eb cyt debatet e polemikat, por n\u00eb fakt ka nj\u00eb t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt t\u00eb pakontestuar p\u00ebr rolin e k\u00ebtij vendi\u2014ajo e t\u00eb qenurit azil natyror p\u00ebr etni, popuj e kultura.<\/p>\n<p>Malet e veriut t\u00eb ashp\u00ebr shqiptar duk\u00ebt t\u00eb ken\u00eb luajtur m\u00eb shum\u00eb se mir\u00eb rolin e barkut t\u00eb popullit shqiptar, duke qen\u00eb nj\u00eb lloj frigoriferi i zakoneve, kulturave, perceptimeve dhe mbijetes\u00ebs q\u00eb i reziston koh\u00ebrave, dinamik\u00ebs, zhvillimeve.<\/p>\n<p><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" data-attachment-id=\"11297\" data-permalink=\"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/gjurmeve-te-udhepershkruesve-te-vjeter-nga-prizreni-ne-kelmend-neper-valbone-e-shale\/571f1ccc99dbe4195a2582b9b27e06f3\/\" data-orig-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/571f1ccc99dbe4195a2582b9b27e06f3.jpg?fit=600%2C450&amp;ssl=1\" data-orig-size=\"600,450\" data-comments-opened=\"1\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;0&quot;,&quot;credit&quot;:&quot;&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;0&quot;,&quot;copyright&quot;:&quot;&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;0&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;0&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;0&quot;}\" data-image-title=\"571f1ccc99dbe4195a2582b9b27e06f3\" data-image-description=\"\" data-image-caption=\"\" data-medium-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/571f1ccc99dbe4195a2582b9b27e06f3.jpg?fit=300%2C225&amp;ssl=1\" data-large-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/571f1ccc99dbe4195a2582b9b27e06f3.jpg?fit=600%2C450&amp;ssl=1\" class=\"alignnone  wp-image-11297\" alt=\"\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/571f1ccc99dbe4195a2582b9b27e06f3-300x225.jpg?resize=665%2C499\" width=\"665\" height=\"499\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/571f1ccc99dbe4195a2582b9b27e06f3.jpg?resize=300%2C225&amp;ssl=1 300w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/571f1ccc99dbe4195a2582b9b27e06f3.jpg?w=600&amp;ssl=1 600w\" sizes=\"auto, (max-width: 665px) 100vw, 665px\" \/><\/p>\n<p><strong>A \u00ebsht\u00eb Veriu shqiptar nj\u00eb lloj Kaukazi?<\/strong><\/p>\n<p>Apo Tiroli, apo alpe zvicerane? N\u00ebse Kaukazi \u00ebsht\u00eb nj\u00eb lloj barku i hersh\u00ebm i (shum\u00eb) popujve, Zvicra e shum\u00eb pik\u00ebtakimeve etno-kulturore t\u00eb konservuara, a \u00ebsht\u00eb hap\u00ebsira k\u00ebndej Bjeshk\u00ebve t\u00eb Nemuna azil mbijetues i shqiptar\u00ebve?<\/p>\n<p><em>Via Publica<\/em> romake duket i l\u00ebshoj rrug\u00ebn nj\u00eb tregtie vet\u00ebm me karvan\u00eb (apo skele n\u00eb pjes\u00eb t\u00eb lundrueshme t\u00eb Drinit e Bun\u00ebs) gjat\u00eb mesjet\u00ebs. Prizreni e Shkodra k\u00ebtu jan\u00eb dy an\u00ebt e vektorit historik, politik e tregtar dhe pse jo, civilizues.<\/p>\n<p>Kur ngjitesh mbi maj\u00ebn e Sharrit mbi Liqenin e Zi kah Opoja e Dragashi, si\u00e7 b\u00ebm\u00eb ne, prej ku v\u00ebr\u00ebn qartazi fshatrat e Maqedonis\u00eb dhe lugin\u00ebn e Pollogut, dhe kthehesh pas stuhis\u00eb rrug\u00ebs kah Cvileni mbi Vishegrad, ku dikur kishte qen\u00eb k\u00ebshtjella ndihm\u00ebse bizantine q\u00eb ka ruajtur kalimin kah lugina e Bistric\u00ebs p\u00ebr n\u00eb kalan\u00eb e Prizrenit aty ku m\u00eb von\u00eb gjeti vend mauzoleu i Car Dushanit, dhe kur ngjitesh bi kalan\u00eb e Prizrenit rishtas e rinovuar nga dora e sponsorit ton\u00eb Shafi Gashi, n\u00eb m\u00ebnyr\u00ebn m\u00eb drejte e kupton rolin historik q\u00eb ka pas Prizreni. Determinizmi gjeografik i ka ndar\u00eb nj\u00eb rol kalas\u00eb s\u00eb Prizrenit p\u00ebr t\u00eb qen\u00eb n\u00eb fund t\u00eb fush\u00ebs s\u00eb gjer\u00eb pjellore t\u00eb Dukagjinit, q\u00eb ishte hambar p\u00ebr shum\u00eb mbret\u00ebri e perandori dhe hyrjen mu n\u00eb fillim t\u00eb pjes\u00ebs malore- aty ku g\u00ebrshetohen dy mega- masivet e Ballkanit: Sharri dhe Bjeshk\u00ebt e Nemuna.<\/p>\n<p>Prizreni \u00ebsht\u00eb porta n\u00eb mes t\u00eb Adriatikut e brend\u00ebsis\u00eb s\u00eb Ballkanit. K\u00ebt\u00eb ju b\u00ebn\u00eb me dije edhe ndonj\u00eb dru fiqi n\u00eb oborret e qytetit t\u00eb vjet\u00ebr, p\u00ebrkujtues i klim\u00ebs s\u00eb Mesdheut q\u00eb vije deri k\u00ebtu.<\/p>\n<p>Dhe \u00ebsht\u00eb mu ky aks (Prizren-Shkod\u00ebr) q\u00eb ka ndikuar historikisht zhvillimet civilizuese n\u00eb rajon, p\u00ebrve\u00e7 kur rruga e hekurt e gjeopolitik\u00ebs s\u00eb shekullit XIX b\u00ebri q\u00eb ferovija Mitrovic\u00eb-Selanik t\u00eb zbeh rolin e nj\u00eb qyteti si Gjakova po Prizreni duke rikthyer Prishtin\u00ebn si qend\u00ebr administrative. Gjakova \u00ebsht\u00eb nj\u00eb qytet q\u00eb \u00ebsht\u00eb rim\u00ebk\u00ebmbur shpejt nga lufta shkat\u00ebrrimtare e 1999 q\u00eb vrazhd\u00ebsin\u00eb e saj e derdhi mbi nj\u00eb marker identitar- \u00e7arshin\u00eb e vjet\u00ebr q\u00eb pas shkat\u00ebrrimit t\u00eb plot\u00eb \u00ebsht\u00eb rikthyer p\u00ebr ekspedit\u00ebn ton\u00eb sa p\u00ebr t\u00eb kuptuar rolin q\u00eb luajti ky qytet n\u00eb fund t\u00eb mesjet\u00ebs dhe fillimit t\u00eb nj\u00eb periudhe t\u00eb re n\u00ebn otoman\u00ebt dhe nd\u00ebrlidhjen e saj me prapavij\u00ebn alpine shqiptare nga Bajram Curri e ne Mal\u00ebsit\u00eb e Hasit e deri tek Valbona. N\u00ebse di\u00e7ka d\u00ebshmon n\u00eb m\u00ebnyr\u00ebn m\u00eb t\u00eb dukshme kombinimin e bukuris\u00eb natyrore, vrazhd\u00ebsin\u00eb, dhe nj\u00ebkoh\u00ebsisht konservatorizmin, at\u00ebher\u00eb me siguri k\u00ebto duhet t\u00eb jen\u00eb dy luginat q\u00eb rrethohen me amfiteat\u00ebr natyror deri n\u00eb qiell tek kurorat malore, si\u00e7 \u00ebsht\u00eb Valbona dhe Thethi.<\/p>\n<p><strong>Arkitektura: Kulla e gurt\u00eb me kulm t\u00eb alpin alla Evropa Qendrore<\/strong><\/p>\n<p>N\u00ebse ka di\u00e7ka p\u00ebr ta ve\u00e7uar dhe portretizuar Thethin at\u00ebher\u00eb k\u00ebto jan\u00eb \u201cKulla e Ngujimit\u201d dhe Kisha Katolike. Q\u00eb t\u00eb dyja \u00a0k\u00ebto ngrehurina q\u00eb qojn\u00eb krye n\u00eb Lugin\u00ebn piktoreske t\u00eb rrethuar nga malet e shkrepat deri n\u00eb qiell.<\/p>\n<p>Kisha katolike q\u00eb ka historikun e saj interesant, e nd\u00ebrtuar me 1897 pas nj\u00eb reforme n\u00eb perandorin\u00eb turke dhe presionit t\u00eb konsullatave per\u00ebndimore, sidomos Austro-Hungaris\u00eb, mban dhe sh\u00ebnimin nj\u00eb pllake mermeri se mu aty At\u00eb Shtjefen Gjeqovi mbledh\u00ebsi i Kanunit, kishte hapur k\u00ebtu shkoll\u00ebn shqipe m\u00eb 1917.<\/p>\n<p><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" data-attachment-id=\"11298\" data-permalink=\"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/gjurmeve-te-udhepershkruesve-te-vjeter-nga-prizreni-ne-kelmend-neper-valbone-e-shale\/river-of-shala\/\" data-orig-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/river-of-shala.jpg?fit=550%2C412&amp;ssl=1\" data-orig-size=\"550,412\" data-comments-opened=\"1\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;0&quot;,&quot;credit&quot;:&quot;&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;0&quot;,&quot;copyright&quot;:&quot;&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;0&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;0&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;0&quot;}\" data-image-title=\"river-of-shala\" data-image-description=\"\" data-image-caption=\"\" data-medium-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/river-of-shala.jpg?fit=300%2C225&amp;ssl=1\" data-large-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/river-of-shala.jpg?fit=550%2C412&amp;ssl=1\" class=\"alignnone  wp-image-11298\" alt=\"\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/river-of-shala-300x225.jpg?resize=687%2C515\" width=\"687\" height=\"515\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/river-of-shala.jpg?resize=300%2C225&amp;ssl=1 300w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/river-of-shala.jpg?w=550&amp;ssl=1 550w\" sizes=\"auto, (max-width: 687px) 100vw, 687px\" \/><\/p>\n<p>Varri m\u00eb i ri ty i takon nj\u00eb albanologu q\u00eb aq shum\u00eb e deshi k\u00ebt\u00eb vend dhe malsor\u00ebt: Robert Elsien. Me nj\u00eb kryq t\u00eb thejsht druri por, t\u00eb punuar me ornamente\u00a0 t\u00eb vjetra t\u00eb k\u00ebsaj ane, varri i Elsiet thuase solli edhe n\u00eb koh\u00ebn ton\u00eb vargun e pak\u00ebtur t\u00eb xherdanit t\u00eb vjet\u00ebr t\u00eb albanolog\u00ebve pionier\u00eb, Hahn, Nopsca, Jokl, Edit Durham, Milan Sufflay e sa t\u00eb tjer\u00eb. Shaljan\u00ebt n\u00eb maje rruge q\u00eb lidh Thethin me Bog\u00ebn e kan\u00eb p\u00ebrjetuar \u201cKrajlic\u00ebn e Maleve\u201d Edith Durham me nj\u00eb p\u00ebrmendore, nd\u00ebrsa ambasada hungareze baronin Nopcsa. Por, shumic\u00ebs duket se shqiptar\u00ebt u kan\u00eb mbetur borxh t\u201dju shpaguajn\u00eb kujtimin e pa\u00e7muesh\u00ebm q\u00eb ju kan\u00eb b\u00ebr\u00eb atyre me veprat e shumta. Sipas vjeljes t\u00eb materialit nga histori orale ad hoc q\u00eb b\u00ebm\u00eb aty, Kisha n\u00eb koh\u00eb komunizmi kishte sh\u00ebrbyer si ambulant\u00eb. Por, jo edhe Kulla e Ngujimit. Sipas pronarit t\u00eb saj t\u00eb tanish\u00ebm Koqeku, q\u00eb mbahet edhe si kustos autodidakt, komunizmi mund ti b\u00ebnte t\u00eb gjitha, t\u00eb rr\u00ebnonte Kisha e xhamija, por nuk e preku Kull\u00ebn e Ngujimit duke ditur r\u00ebnd\u00ebsin\u00eb e simbolik\u00ebn e saj. Kulla mendohet t\u00eb jet\u00eb 400 vje\u00e7are, e regjistruar edhe n\u00eb udh\u00ebp\u00ebrshkrimet e Edit Durham dhe t\u00eb tjer\u00ebve. E vuam n\u00ebn thonj\u00ebza termin Kulla e Ngujimit p\u00ebr t\u00eb v\u00ebn\u00eb n\u00eb pah vler\u00ebsimin e kustosit Koqeku, q\u00eb thot\u00eb se ajo mund t\u00eb jet\u00eb Kull\u00eb Ngujimi apo Pajtimi, var\u00ebsisht se si bie verdikti mbi rastet e gjakut duke mos predikuar vendimin. Jo t\u00eb gjith\u00eb rastet falen, apo zgjedh\u00ebn, thekson ai logjik\u00ebn gjyq\u00ebsore q\u00eb vlen p\u00ebrgjith\u00ebsisht. Por, ajo q\u00eb duk\u00ebt se po rrezikohet dhe nuk mir\u00ebmbahet dhe q\u00eb \u00ebsht\u00eb perl\u00eb karakteristike e arkitektur\u00ebs s\u00eb k\u00ebsaj hap\u00ebsire \u00ebsht\u00eb kulla. Por, n\u00eb k\u00ebt\u00eb pjes\u00eb t\u00eb veriut, p\u00ebrfshi Valbon\u00ebn dhe Kelmendin, kjo \u00ebsht\u00eb nj\u00eb kull\u00eb q\u00eb i p\u00ebrshtatet ambientit t\u00eb vrazhd\u00ebt alpin, me nj\u00eb kulm t\u00eb thyer m\u00eb t\u00eb thell\u00eb, si\u00e7 mund t\u00eb shihet edhe n\u00eb pjes\u00ebn e Europ\u00ebs Qendrore, por edhe gjetiu n\u00eb Ballkan, Mal te Zi, Rozhaj, Plav\u00eb e Guci apo Bihor. \u00cbsht\u00eb ky nj\u00eb kulm i thyer i punuar bukur me rrasa druri q\u00eb p\u00ebrthekohen nj\u00ebra n\u00eb tjetr\u00ebn, q\u00eb has\u00ebn edhe n\u00eb Zvic\u00ebr. Kulmi vije mbi kull\u00ebn q\u00eb gjithmon\u00eb \u00ebsht\u00eb nd\u00ebrtuar nga guri vendor.<\/p>\n<p>Jan\u00eb disa sosh t\u00eb braktisura midis malit n\u00ebp\u00ebr qaf\u00ebn q\u00eb lidh Valbon\u00ebn me Theth. N\u00eb Theth \u00ebsht\u00eb rind\u00ebrtuar me shije si hotele bujtin\u00eb Kulla e Gjelajve nga viti 1926, q\u00eb sot i mir\u00ebpret mysafir\u00ebt me ushqim e dizajn t\u00eb shk\u00eblqyer. Por, fatkeq\u00ebsisht, kullat q\u00eb kan\u00eb nisur t\u00eb rind\u00ebrtohen nga fluksi shum\u00eb n\u00eb rritje i turist\u00ebve malor\u00eb evropian, ka nisur t\u00eb adaptoj elemente jokarakteristike nd\u00ebrtimi, sikurse kulmi i llamarint\u00eb apo nd\u00ebrtime tjer nga kasolle druri moderne. Ajo q\u00eb vlen t\u00eb theksohet n\u00eb ve\u00e7anti \u00ebsht\u00eb Kulla e Rexhepagiq\u00ebve n\u00eb Plav\u00eb, t\u00eb cil\u00ebn na hapi me mir\u00ebsi trash\u00ebgimtari i saj Shuqo Rexhepagiq. Kulla \u00ebsht\u00eb nj\u00eb margaritar i llojit t\u00eb vet q\u00eb m\u00ebsohet n\u00eb disa fakultete arkitekture n\u00eb rajon dhe gjetiu. P\u00ebr t\u00eb \u00ebsht\u00eb shkruar aq shum\u00eb, sa q\u00eb nuk ka nevoj\u00eb t\u00eb shtojm\u00eb ndonj\u00eb gj\u00eb k\u00ebtu. Ajo q\u00eb vlen t\u00eb p\u00ebrmend\u00ebt \u00ebsht\u00eb koleksioni privat i k\u00ebsaj familjeje, nj\u00eb si muze familjar i mbledhur me gjenerata q\u00eb p\u00ebrmban artefakte nga m\u00eb t\u00eb ndryshmet. Nd\u00ebr to edhe fotoja e vjet\u00ebr e gjyshit t\u00eb Shuqos, begut t\u00eb Rexehpagiq\u00ebv\u00eb me tirqi dhe plis.<\/p>\n<p><strong>Kanuni \u2013 ligji i pashkruar i maleve<\/strong><\/p>\n<p>Kjo vetvetiu hap edhe \u00e7\u00ebshtjen ikonike q\u00eb lidh mal\u00ebsin\u00eb e Madhe dhe gjithandej me t\u00eb drejt\u00ebn zakonore t\u00eb k\u00ebtij vendi- Kanunin e Lek\u00eb Dukagjinit, q\u00eb tradita e nd\u00ebrlidh e Lek\u00ebn III Dukagjinin\u00a0 (1459-1479). Autodidakti Koqeku v\u00ebn\u00eb n\u00eb pah edhe shtremb\u00ebrimet q\u00eb ju kan\u00eb b\u00ebr\u00eb kanunit. Sipas tij n\u00eb momentin kur ka hy n\u00eb p\u00ebrdorim \u00e7\u00ebshtja e paras\u00eb, nuk ka mbetur m\u00eb Kanun. Parja dhe kanuni- nuk shkojn\u00eb bashke, thot\u00eb ai. Ai pretendon se njer\u00ebz t\u00eb ndrysh\u00ebm, p\u00ebrshi edhe Kadaren\u00eb e kan\u00eb literarizuar kanunin (Prilli thyer)\u00a0 duke i v\u00ebn\u00eb kuptime q\u00eb nuk q\u00ebndrojn\u00eb sikurse nishani n\u00eb k\u00ebmish\u00eb i gjakmarr\u00ebsit apo plumbi i paj\u00ebs p\u00ebr nuset e porsamartuara. Gruaja nuk vritet sipas Kanunit, p\u00ebrve\u00e7 rasteve p\u00ebrjashtuese q\u00eb kan\u00eb t\u00eb b\u00ebjn\u00eb me moral. Kanuni nuk \u00ebsht\u00eb t\u00ebr\u00ebsisht i p\u00ebrmbledhur dhe siq thot\u00eb Shtjef\u00ebn Gjeqovi \u201cmund ti mbledha vet\u00ebm ca grimca\u2019, thot\u00eb bashk\u00ebbiseduesi yn\u00eb. i cili pretendon se Kanuni n\u00eb 5000 faqe ruhet n\u00eb Vatikan. Inkurajuese p\u00ebr t\u00eb m\u00ebsuar q\u00eb nuk ka hakmarrje m\u00eb n\u00eb Theth e Shal\u00eb. Ndon\u00ebse, ka raste t\u00eb izoluara n\u00eb Kelmend e gjetiu. Kisha historikisht ka luajtur rol n\u00eb pajtim t\u00eb gjaqeve, thekson ai.<\/p>\n<p><strong>Origjina: fise terciare apo nga kryehera<\/strong><\/p>\n<p>Bashk\u00ebbiseduesi yn\u00eb pretendon se Shala, Shoshi e Mir\u00ebdita orgjinojn\u00eb nga 3 v\u00ebllez\u00ebr dhe ata nuk martohen nd\u00ebr veti, sipas logjik\u00ebs ekzogamike gjithandej tek shqiptar\u00ebt e veriut. Prejardhjen duhet ta ken\u00eb diku nga Gjakova dhe n\u00eb shekullin XV (1419 apo 1439) kan\u00eb ardhur n\u00eb k\u00ebto hap\u00ebsira. Me rastin e ndarjes s\u00eb pasuris\u00eb s\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt, v\u00ebllait t\u00eb madh i \u00ebsht\u00eb dh\u00ebn\u00eb Shala, tjetrit shosha, nd\u00ebrsa m\u00eb t\u00eb voglit n\u00eb nj\u00eb variant asgj\u00eb dhe ai \u00ebsht\u00eb larguar me p\u00ebrsh\u00ebndetjen\u201dhajt pra mir\u00ebdita\u201d, ose me variantin tjet\u00ebr i \u00ebsht\u00eb dh\u00ebn\u00eb m\u00eb shum\u00eb tok\u00eb dhe i ka uruar me p\u00ebrsh\u00ebndetjen \u201cmir\u00ebdita\u201d. Gjurm\u00ebn e par\u00eb t\u00eb antroponimit Mir\u00ebdita i gjejm\u00eb m\u00eb 1416, <em>Jon Mirdit<\/em>, Petro Mirdit n\u00eb fshatin <em>Mensabardi<\/em> posht\u00eb Shkodr\u00ebs. \u00a0Nga bashk\u00ebbiseduesi p\u00ebr tradit\u00eb mbahet q\u00eb edhe nj\u00eb p\u00ebrqindje e Vlor\u00ebs dhe Himar\u00ebs jan\u00eb nga kjo pjes\u00eb e Mal\u00ebsis\u00eb, q\u00eb vihet n\u00eb pah edhe nga mbiemrat tipik kompozit sikurse Gjoleka etj. Sipas legjend\u00ebs, para Shal\u00ebs n\u00eb Theth e k\u00ebto hap\u00ebsira kan\u00eb qen\u00eb Kelmendi, e para tyre Ost\u00ebt nj\u00eb fshat aty af\u00ebr me t\u00eb cl\u00ebt me t\u00eb ardhur Shaljan\u00ebt kan\u00eb refuzuar q\u00eb t\u00eb martohen \u201cp\u00ebr t\u00eb mos u prish rac\u00ebn\u201d, sepse ishin t\u00eb vegj\u00ebl dhe t\u00eb zinj! Nopca thirr\u00ebt n\u00eb legjend\u00ebn q\u00eb shaljan\u00ebt p\u00ebr 100 vit\u00eb kishin jetuar n\u00ebp\u00ebr sh pella p\u00ebr t\u00eb qen\u00eb t\u00eb izoluar dhe p\u00ebr t\u00eb ruajtur fen\u00eb e identitetin. \u00a0Shala shtrihet n\u00eb amfiteatrin q\u00eb mbulon lugin\u00ebn e Thethit, n\u00eb Pecaj, Gimaj, Nd\u00ebrlysaj, Karpe etj, deri kah Boga ku fillon Kelmendi dhe kah Qafa e Pej\u00ebs e n\u00eb drejtim t\u00eb Valbon\u00ebs.<\/p>\n<p><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" data-attachment-id=\"11299\" data-permalink=\"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/gjurmeve-te-udhepershkruesve-te-vjeter-nga-prizreni-ne-kelmend-neper-valbone-e-shale\/koman-2\/\" data-orig-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/koman.jpg?fit=280%2C133&amp;ssl=1\" data-orig-size=\"280,133\" data-comments-opened=\"1\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;0&quot;,&quot;credit&quot;:&quot;&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;0&quot;,&quot;copyright&quot;:&quot;&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;0&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;0&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;0&quot;}\" data-image-title=\"koman\" data-image-description=\"\" data-image-caption=\"\" data-medium-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/koman.jpg?fit=280%2C133&amp;ssl=1\" data-large-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/koman.jpg?fit=280%2C133&amp;ssl=1\" class=\"alignnone  wp-image-11299\" alt=\"\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/koman.jpg?resize=800%2C380\" width=\"800\" height=\"380\" \/><\/p>\n<p>Por, gjith\u00eb ata k\u00ebdo t\u00eb pyes\u00ebsh s\u00eb pari identifikohen me Dukagjin, n\u00eb baz\u00eb t\u00eb Lek\u00eb Dukagjinit. Pronari i Kull\u00ebs s\u00eb Ngujimit nuk harron t\u00eb p\u00ebrmend titullin princor \u201cduka\u201d q\u00eb mban rajoni i shum\u00ebp\u00ebrmendur. N\u00eb fakt, i pari q\u00eb e solli eponimin \u201cduka\u201d ishte Gjin Tanushi (1281 Ginium Tanuschum Albanensem).\u00a0 \u00a0P\u00ebr Dukagjin mbahet, sipas disa bashk\u00ebbiseduesve vendor, i t\u00ebr\u00eb ky rajon e deri tek Rrafshi Dukagjinit ku vlen Kanuni. Goj\u00ebdhana e mbijetuar thuash hap dilem\u00ebn e vjet\u00ebr t\u00eb krijimit t\u00eb fiseve shqiptare veriore. A jan\u00eb ata t\u00eb pozicionuar n\u00eb nj\u00eb arhe-djep fisi-hap\u00ebsir\u00eb si baz\u00eb e p\u00ebrhershme e fisit apo jan\u00eb k\u00ebto krijesat\u00a0 e reja terciare t\u00eb fiseve arb\u00ebrore pas ardhjes s\u00eb turqve q\u00eb u izoluan duke k\u00ebrkuar hap\u00ebsir\u00eb t\u00eb lir\u00eb jetese? Ashtu si\u00e7 e kishte ngritur me mjeshtri k\u00ebt\u00eb tez\u00eb Milan Shuflay, i cili pretendonte se fiset nd\u00ebr shqiptar\u00eb kan\u00eb kaluar n\u00ebp\u00ebr 3 etapa historike (ilir\u00ebt para Rom\u00ebs, periudha e hershme mesjetare dhe periudha pas ardhj\u00ebs s\u00eb otoman\u00ebve. \u00a0Kelmendi si nj\u00eb fis shum\u00eb i p\u00ebrmendur n\u00eb burimet historike, pretendohet t\u00eb ket\u00eb marr\u00eb emrin nga k\u00ebshtjella buz\u00eb Shkodr\u00ebs, Klementina, ndon\u00ebse autor\u00eb t\u00eb ndrysh\u00ebm kan\u00eb sjell hipoteza t\u00eb ndryshme t\u00eb origjin\u00ebs, sikurse emiri i shenjtorit Klementi, apo i themeltarit mitik t\u00eb fisit, Kelma\u00e7i, sipas goj\u00ebdh\u00ebn\u00ebs, i cili duke qen\u00eb bari ishte martuar (n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb problematike) me nj\u00eb vjaz\u00eb nga fisi Kuq, me t\u00eb cil\u00ebn kishte ikur n\u00eb trojet e fisit t\u00eb sot\u00ebm ku me bijt\u00eb Kelin, Vulin, Nilin etj. kishte krijuar nj\u00ebrin nga fiset m\u00eb luftarake. Fshati Rogami i Kemendit p\u00ebrmendet m\u00eb 1452 ose m\u00eb 1463, <em>villa de Rogomania<\/em>. Klemendi nuk p\u00ebrmendet n\u00eb Sanxhaun e Shkodr\u00ebs q\u00eb do t\u00eb thot\u00eb se ai nuk i paguante haraq otoman\u00ebve s\u00eb paku deri m\u00eb 1664. Bolica n\u00eb kronik\u00ebn e tij m\u00eb 1614 p\u00ebrmend se kelmendasit e kishin pla\u00e7kitur e shkat\u00ebrruar rregullisht Plav\u00ebn e Gucin\u00eb e cila gjendej n\u00ebn sundimin otoman sa q\u00eb ata u detyruan t\u00eb marrin masa kund\u00ebr tyre. Ishte kjo mu n\u00eb koh\u00ebn kur Kelmendasit marrin pjes\u00eb n\u00eb Kuvendine Maleve n\u00eb Kuq kur lidhet aleanca e fiseve mal\u00ebsore n\u00ebn patronazhin e Mbretersis\u00eb spanjolle dhe papatit p\u00ebr t\u00eb luftuar otoman\u00ebt. Kelmendi z\u00eb vend nd\u00ebr shum\u00eb burime n\u00eb p\u00ebrballjet e kryengritjet e parreshtra me turq dhe n\u00eb luft\u00ebrat austro-turke q\u00eb sjellin edhe migrimet e tyre t\u00eb shumta, qoft\u00eb n\u00eb Pesheter apo edhe n\u00eb Vojvodin\u00eb, n\u00eb Nikinci e H\u00ebrtkovci m\u00eb 1740. Themeluesi i dinastis\u00eb m\u00eb t\u00eb njohur mbret\u00ebrore modern serbe Karaxhorgjeviq, pretendohet t\u00eb jet\u00eb nga k\u00ebta kelmendas q\u00eb u dynd\u00ebn n\u00eb Serbi pas luft\u00ebrave austro-turke t\u00eb shekullit XVII. Kelmendasit jan\u00eb nj\u00eb nga fiset m\u00eb kryengrit\u00ebse t\u00eb koh\u00ebs. Ishin p\u00ebrballur me venedikas, serb\u00eb e malazez\u00eb, turq, por duk\u00ebt vet\u00ebm komunizmi i kishte shtrir\u00eb. Prenk Cali dhe shum\u00eb si ai tani jan\u00eb gjithkund pran\u00eb rrug\u00ebs s\u00eb re t\u00eb shtruar qe dy vite n\u00eb Kelmend dhe jan\u00eb t\u00eb p\u00ebrjet\u00ebsuar n\u00eb p\u00ebrkujtime mermer\u00ebsh. Rruga e re q\u00eb e lidh Shkodr\u00ebn me Vermoshin problematik n\u00eb caktimin e kufinj\u00ebve t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb q\u00eb i kishte mbrojtur Prenk Cali na afron gadi te kulla e tij e shembur dhe djegur q\u00eb pritet t\u00eb rind\u00ebrtoh\u00ebt. Kisha e V\u00ebrmoshit n\u00eb \u00eblter ka shqiponj\u00ebn dhe fotot e martir\u00ebve q\u00eb ran\u00eb \u201cp\u00ebr fe e atdhe\u201d. Rruga e asfaltuar \u00ebsht\u00eb nj\u00eb lajm i mir\u00eb p\u00ebr rajonin q\u00eb shpreson t\u00eb t\u00ebrheq turist\u00ebt e vizitor\u00ebt si ne. Nuk dim\u00eb a \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb rruga p\u00ebr si ne apo p\u00ebr hidrocentralin q\u00eb ka filluar t\u00eb pij\u00eb ujin e ftoht\u00eb t\u00eb lumit Cem q\u00eb p\u00ebrshkon Kelmendin? Por, ja q\u00eb vizitor\u00ebt prap\u00eb ja m\u00ebsyjn\u00eb disi.<\/p>\n<p><strong>Kostume e frizura: plisi me maje si mosn\u00ebnshtrim, shalli i bardh\u00eb emblematik i Klemendit dhe perqja arkaike<\/strong><\/p>\n<p>Goj\u00ebdhana\u00a0 e hasur gjithandej n\u00eb Shal\u00eb por edhe n\u00eb Kelmend mban q\u00eb plisi konik me maje q\u00eb \u00ebsht\u00eb karakteristik p\u00ebr Mal\u00ebsi (Dukagjin) deri n\u00eb Kosov\u00eb n\u00eb rrafsh t\u00eb Dukagjinit simbolizon pan\u00ebnshtrushm\u00ebrin\u00eb! Duke e demonstruar bashk\u00ebbiseduesit ton\u00eb e heqin plisin dhe duke b\u00ebr\u00eb katror tregojn\u00eb dallimin me tjer\u00ebt. Ajo q\u00eb ka plisin me maje t\u00eb qart\u00eb \u00ebsht\u00eb e vet\u00ebqeverisur, plisi pa maje, jo! Mal\u00ebsia ka qen\u00eb e sunduar por, jo e qeverisur- theksojn\u00eb ata duke dashur t\u00eb v\u00ebn\u00eb n\u00eb pah vet\u00ebqeverisjen tradicionale gjat\u00eb gjitha koh\u00ebrave dhe pushtimeve n\u00eb histori. \u00cbsht\u00eb interesante t\u00eb beh\u00ebt nj\u00eb vler\u00ebsim m\u00eb profesional rreth veshjes q\u00eb me bukurin\u00eb e saj ka t\u00ebrhequr v\u00ebmendjen e gjith\u00eb t\u00eb huajve, udh\u00ebp\u00ebrshkruesve dhe diplomat\u00ebve t\u00eb koh\u00ebs q\u00eb u ndesh\u00ebn me t\u00eb. N\u00eb shikim t\u00eb par\u00eb e nj\u00ebjt\u00eb- tirqit e bardh\u00eb me gajtan\u00eb, jelek, gjerdan, xhurdi, g\u00ebzof, xhubleta etj. N\u00eb fakt, si\u00e7 e thekon edhe baron Nopca secila i ka detajet e veta dhe vet\u00ebm vendor\u00ebt din\u00eb ti kapin e b\u00ebjn\u00eb dallimet se kush nga cili rajon \u00e7far\u00eb veshje karakteristike dalluese mban\u00eb. Elemente t\u00eb veshjes n\u00eb p\u00ebrditshm\u00ebri mund t\u00eb v\u00ebrehen aty k\u00ebtu tek grat\u00eb e moshuara edhe tani. Sidomos tek m\u00ebnyra e prerjes dhe mbajtjes s\u00eb flok\u00ebve me g\u00ebrsheta para dhe t\u00eb mb\u00ebshtjella leht\u00eb me nj\u00eb shami sip\u00ebr flok\u00ebve. Edhe n\u00eb koh\u00ebt otomane, gjith\u00eb t\u00eb huajt e regjistrojn\u00eb q\u00eb askund nuk ka pasur gra t\u00eb mbuluara n\u00eb Mal\u00ebsi, madje as te mysliman\u00ebt. M\u00eb insistuesit n\u00eb mbajtjen e tradit\u00ebs, si\u00e7 na shpjegon dhe bashk\u00ebbiseduesi yn\u00eb nga Komani, kan\u00eb qen\u00eb mirditoret. Ato edhe n\u00eb koh\u00ebn e komunizmit e t\u00eb kooperativave kur nuk i kan\u00eb hequr veshjet e tyre karakteristike komb\u00ebtare. U p\u00ebrmend q\u00eb aty k\u00ebtu tek grat\u00eb kan\u00eb mbijetuar m\u00eb tep\u00ebr edhe sot format karakteristike t\u00eb veshjes dhe mbajtjes s\u00eb flok\u00ebve, q\u00eb var\u00ebsisht nga mosha mbahen edhe sot dhe dallojn\u00eb. Nj\u00eb bashk\u00ebbisedues t\u00eb till\u00eb e pam\u00eb n\u00eb Gjelaj t\u00eb Thethit por, edhe tek zoja plak\u00eb e sht\u00ebpis\u00eb n\u00eb Lepush\u00eb, n\u00eb Kelmend apo n\u00eb V\u00ebrmosh kur, nj\u00eb grua e hipur mbi stog sane, po i ndihmonte burrit n\u00eb mosh\u00eb t\u00eb shtyer me flok\u00eb karakteristik\u00eb. Ajo q\u00eb dikur njihej si karakteristike p\u00ebr frizur\u00ebn e meshkujve, perqi dhe buquku nuk ekziston askund m\u00eb n\u00eb Mal\u00ebsi, e q\u00eb sh\u00ebnohet deri von\u00eb n\u00eb shekullin XIX e n\u00eb fillim t\u00eb shekullit \u00ebt XX nga udh\u00ebp\u00ebrshkrues t\u00eb ndrysh\u00ebm. Muzaka n\u00eb gjenealogjin\u00eb e tij t\u00eb famshme p\u00ebrshkruante se si fisnik\u00ebria arb\u00ebrore i mbante flok\u00ebt e gjata deri n\u00eb supe, t\u00eb lakuar n\u00eb nj\u00eb bistek t\u00eb l\u00ebvizsh\u00ebm. Nga kjo kishte marr\u00eb titullin latin <em>Chiscetisi<\/em>, nj\u00eb paraardh\u00ebsi i tij m\u00eb 1319, Theodori I. Zakoni i till\u00eb kishte mbijetuar te Kelmendasit e migruar n\u00eb Srem deri m\u00eb 1860 ne fshatin Nikinci. Pretendohet q\u00eb edhe dinastia mbret\u00ebrore e re serbe e Karagjorgjeviq\u00ebve t\u00eb famsh\u00ebm me k\u00ebt\u00eb origjin\u00eb, ishte e regjistruar t\u00eb k\u00ebt\u00eb mbajtur mu k\u00ebshtu flok\u00ebt dikur! \u00a0Ajo dikur si mod\u00eb ishte p\u00ebrqafuar edhe nga fisi malazias Markovichi af\u00ebr Ulqinit (<em>portano capilli longissimi<\/em> m\u00eb 1570). Mendohet q\u00eb ky ishte nj\u00eb zakon i vjet\u00ebr mesjetar apo i m\u00eb i hersh\u00ebm, karaktersitik\u00eb p\u00ebr gjith\u00eb shqiptar\u00ebt deri n\u00eb Kosov\u00eb e Rek\u00eb t\u00eb Maqedonis\u00eb por, edhe n\u00eb disa pjes\u00eb t\u00eb Ballkanit, sikurse n\u00eb Hercegovin\u00eb, ku nd\u00ebrlidhet edhe figura bujare mesjetare Stefan Kosaqa. Ajo q\u00eb vlen t\u00eb ve\u00e7ohet \u00ebsht\u00eb edhe shamia, shalli kelmendas i bardh\u00eb q\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb emblematike e mb\u00ebshtjell plisin duke i dh\u00ebn\u00eb atij nj\u00eb pamje luftarake hijer\u00ebnd\u00eb me fuqi miti, q\u00eb mbahet gjithandej deri n\u00eb Rugov\u00eb.<\/p>\n<p><strong>Ushqimi: <em>fondue<\/em> mal\u00ebsorqe<\/strong><\/p>\n<p>Nopcsa si me shaka duke dashur t\u00eb thej steroptipin evropian mbi shqiptar\u00ebt e veriut si t\u00eb rreziksh\u00ebm thot\u00eb se n\u00ebse q\u00ebndroni me ta rrezikun m\u00eb t\u00eb madh mund ta keni nga ushqimi, i cili p\u00ebrgadit\u00ebt n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb bazike e pa shie. Por, shton Nopca, n\u00eb m\u00ebnyr\u00ebn se si ju serviret me zem\u00ebr e bujari ju b\u00ebn\u00eb q\u00eb t\u00eb harroni gjith\u00eb t\u00eb \u00a0tjerat. N\u00eb fakt ushqimi i mal\u00ebsoreve t\u00eb veriut \u00ebsht\u00eb tipik ushqim \u201chighlander cusine\u201d i mal\u00ebsor\u00ebve ku do q\u00eb jan\u00eb. \u00cbsht\u00eb p\u00ebrzierje e pak ingrident\u00ebve q\u00eb me shum\u00eb kalori duhet t\u00eb ju p\u00ebrmbushin n\u00eb kushte t\u00eb r\u00ebnda. Maza e shkrir\u00eb q\u00eb servoh\u00ebt gjithandejj n\u00eb Shal\u00eb e Kelmend, njihet edhe n\u00eb Mal\u00ebsin\u00eb e Tuzit nd\u00ebr shqiptar\u00eb n\u00eb Mal t\u00eb zi apo Rugov\u00eb t\u00eb Kosov\u00ebs, siq njihet dhe tek malazez\u00ebt me variacione t\u00eb saja. \u00cbsht\u00eb nj\u00eb lloj <em>foundue<\/em> q\u00eb e hasni tek malsor\u00ebt zvicran\u00eb. Esenca \u00ebsht\u00eb bulmeti, maza, djathi\u00a0 i yndyrsh\u00ebm i p\u00ebrzier me lloj kaqamaku (polenta) q\u00eb mbahet p\u00ebr ushqim t\u00eb fort\u00eb, sikurse p\u00ebr kosit\u00ebsit e livadheve.<\/p>\n<p>Ka mbijetuar aq p\u00ebrshkuesh\u00ebm edhe ajo q\u00eb quhet \u201cngjyeme speci\u201d n\u00eb Valbon\u00eb e gjetiu. Kosi i kulluar \u00ebsht\u00eb nj\u00eb ingrient\u00eb tjet\u00ebr tipik, i shoq\u00ebruar me djath t\u00eb bardh\u00eb. Por, edhe pjekje qinxhi gjedhi apo derri, i cili gjysm\u00eb i konservuar mbahet i kryposur dhe i terrur n\u00eb aj\u00ebr gjat\u00eb dimrit. N\u00eb Kelmend p\u00ebrve\u00e7 k\u00ebsaj e maze m\u00eb boll\u00ebk, do t\u00eb ju servirin edhe \u201cmishavin\u00eb\u201d, q\u00eb \u00ebsht\u00eb nj\u00eb lloj djathi i imt\u00ebsuari i p\u00ebrpunuar nga yndyra. Por, edhe petulla e re\u00e7elra t\u00eb ndrysh\u00ebm p\u00ebr m\u00ebngjes. Gjithkund ushqimi shoq\u00ebrohet me raki, nga rrushi (q\u00eb sillet e p\u00ebrurohet nga vende m\u00eb t\u00eb ngrohta), n\u00eb Kelmend m\u00eb shum\u00eb nga kumbulla por, edhe nga thana q\u00eb \u00ebsht\u00eb me t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb pije speciale. Rakia gjithnj\u00eb i ka paraprir\u00eb ushqimit kryesor n\u00eb form\u00eb mezeje, e thon\u00eb dhe udh\u00ebp\u00ebrshkruesit e shekujve t\u00eb kaluar. Gjithmon\u00eb \u00ebsht\u00eb ngritur dolli, var\u00ebsisht nga rajoni. Diku gota e par\u00eb p\u00ebr sh\u00ebndet t\u00eb sht\u00ebpis\u00eb e mysafir\u00ebve \u00ebsht\u00eb gjuajtur n\u00eb zjarr, si simbol votre.<\/p>\n<p><strong>K\u00ebng\u00ebt: \u00c7ifteli e lahut\u00eb<\/strong><\/p>\n<p>Gjithnj\u00eb e m\u00eb thell\u00eb n\u00eb Mal\u00ebsi, bashk\u00ebjetojn\u00eb \u00e7iftelia me lahut\u00ebn. K\u00ebng\u00ebt m\u00eb t\u00eb vjetra q\u00eb p\u00ebr ne i ekzekutuan me dashuri grupi i k\u00ebng\u00ebtar\u00ebve t\u00eb njohur nga Hasi, i takojn\u00eb koh\u00ebs s\u00eb nizam\u00ebve. Klemendi i ka ruajtur deri n\u00eb Rugov\u00eb ciklin e Muj\u00ebs e Hailit. Na than\u00eb se tashm\u00eb jan\u00eb disa lahutar\u00eb t\u00eb rinj n\u00eb Selce dhe Nikqi q\u00eb vazhdojn\u00eb tradit\u00ebn lahutare. Por, lahut\u00ebn e njeh edhe Shala. T\u00eb k\u00ebnduarit pa instrumente me siguri \u00ebsht\u00eb di\u00e7ka shum\u00eb arkaike. Nj\u00eb si gjys\u00ebmpolifoni q\u00eb ting\u00ebllon malit, sikurse k\u00ebnga e p\u00ebrleshjeve historike shqiptaro-sllave p\u00ebr kullosa:<\/p>\n<p><em>Prel Gjeloshi,<\/em><\/p>\n<p><em>Njesh alltin\u00eb,<\/em><\/p>\n<p><em>Mos na druej shkjaut (Kuqit)<\/em><\/p>\n<p><em>\u00a0noj grim\u00eb!<\/em><\/p>\n<p><strong>Etnografi e zakone t\u00eb ve\u00e7anta: xhubleta, Miss Kelmendi, dhe Olimpiada mal\u00ebsor\u00eb mesjetare<\/strong><\/p>\n<p>Thethi mban p\u00ebr fest\u00eb t\u00eb vet\u00ebn Shnjonin. Sh\u00ebn Gjoni mbahet si fest\u00eb familjare. Me k\u00ebt\u00eb rast tentohet q\u00eb t\u00eb mbledhin familjar\u00ebt kudo q\u00eb jan\u00eb dhe miq e dashamir\u00eb. Pjes\u00eb t\u00eb ndryshme festojn\u00eb edhe festa tjera dhe i ndajn\u00eb n\u00eb ato q\u00eb festohen me dhe pa mish. Fiset e ndryshme kan\u00eb festat e tyre q\u00eb i karakterizojn\u00eb. Ato festohen n\u00eb m\u00ebnyra t\u00eb ndryshme. Gjithnj\u00eb ka qen\u00eb karakteristike p\u00ebr fiset n\u00eb veri q\u00eb kan\u00eb pasur <em>patron saint<\/em>, shenjtor\u00ebt mbrojt\u00ebs, qoft\u00eb t\u00eb fisit apo t\u00eb familjes, q\u00eb jan\u00eb nj\u00eb p\u00ebrzierje interesante e tradit\u00ebs ortodokse tek katolik\u00ebt. Fiset e ndryshme mblidhen n\u00eb datat e caktuara, si disa prej tyre q\u00eb festojn\u00eb n\u00eb Zoj\u00ebn e Grud\u00ebs n\u00eb Mal t\u00eb Zi, af\u00ebr liqenit t\u00eb Shkodr\u00ebs. Shala nuk ka nj\u00eb fest\u00eb t\u00eb till\u00eb p\u00ebr gjith\u00eb fisin. Por, e ka Kelmendi. N\u00eb logun e Pridolecit beh\u00ebt nj\u00ebra nga festat m\u00eb karakteristike dhe m\u00eb t\u00eb bukura t\u00eb gjith\u00eb Mal\u00ebsis\u00eb. \u00cbsht\u00eb nj\u00eb lloj p\u00ebrzgjedhje e misit e kryeher\u00ebs n\u00eb forma arkaike. Nuset q\u00eb martohen at\u00eb vit rreshtohen para juris\u00eb n\u00eb p\u00ebrb\u00ebrje t\u00eb njer\u00ebzve me autoritet n\u00eb p\u00ebrb\u00ebrje tek, q\u00eb gjedhin m\u00eb t\u00eb bukur\u00ebn e Kelmendit. \u00a0Me k\u00ebt\u00eb rast b\u00ebhen festa popullore, si lloj olimpiade mal\u00ebsore, q\u00eb njihen gjithandej tek shqiptar\u00ebt e veriut dhe Kosov\u00ebs. B\u00ebhen gara kuajsh, gara n\u00eb vrapim, gara n\u00eb gurapesh\u00eb, n\u00eb k\u00ebrcim- ne dy m\u00ebnyra, me nj\u00eb hap dhe me tre, pastaj n\u00eb mundje (ala pehlivan), etj. Festa ka mbijetuar edhe pas komunizmit dhe ruhet edhe sot me primesa t\u00eb modernitetit.<\/p>\n<p><strong>Blegtor\u00eb e barinj\u00eb historik: katun, stane, kanun, bes\u00eb, kumbar\u00eb e \u201cpobratim\u00eb\u201d e burrnesha<\/strong><\/p>\n<p>Shumic\u00ebn e fshatrave q\u00eb i vizituam i kan\u00eb kthyer gjat\u00eb sezonit vet\u00ebm turist\u00ebt dhe vizitor\u00ebt si ne. Dikur fshatra t\u00eb izoluar por, me popullat\u00eb vitale, sot fshatrat si Thethi kan\u00eb vet\u00ebm 17 familje q\u00eb dim\u00ebrojn\u00eb apo jetojn\u00eb gjith\u00eb vitin n\u00eb fshat. Kudo q\u00eb l\u00ebvizim, n\u00ebp\u00ebr bujtina apo kafene, na thon\u00eb q\u00eb jan\u00eb nga k\u00ebtu por jetojn\u00eb gjetiu si \u00ebn Shkod\u00ebr apo Lezh\u00eb dhe vijn\u00eb k\u00ebtu vet\u00ebm p\u00ebr shkak t\u00eb turist\u00ebve. Dikur kopet\u00eb e bag\u00ebtive t\u00eb trash e t\u00eb imta ishin gj\u00ebja m\u00eb normale n\u00eb k\u00ebto hap\u00ebsira. Sot duket ka shum\u00eb pak sosh. Dikur mal\u00ebsori, madje edhe etnonimi arb\u00ebr apo shqiptar p\u00ebr dike simbolizonte bariun. Tradita e verimit dhe dim\u00ebrimit, t\u00eb staneve dhe gjys\u00ebm nomadizmit hasej deri von\u00eb (trans-humanca). Nopcsa i kishte par\u00eb barit\u00eb nga Rugova n\u00eb af\u00ebrsi t\u00eb Durr\u00ebst\u00eb me bag\u00ebti (1908). T\u00eb jetuarit gjys\u00ebmnomadik shihet karakteristik jo vet\u00ebm p\u00ebr mal\u00ebsor\u00ebt shqiptar\u00eb por, edhe vlleh\u00ebt kudo n\u00eb Ballkan, por edhe n\u00eb Dalamcin\u00eb jugore, n\u00eb nj\u00eb pjes\u00eb t\u00eb Hercegovin\u00ebs, Greqis\u00eb kontinetale, etj. K\u00ebtu katuni, stani, tbani jan\u00eb nj\u00eb pjes\u00eb e realitetit t\u00eb dikursh\u00ebm t\u00eb riciklimit t\u00eb konstant\u00ebs biologjike q\u00eb nga mbamendja (ngjash\u00ebm si tek vllah\u00ebt e malazez\u00ebt). \u00a0Me k\u00ebto shkojn\u00eb edhe zakonet si gjakmarrja, besa, kumbaria, nun\u00ebria apo \u201cpobratimi\u201d q\u00eb sh\u00ebnohet tek vlleh\u00ebt e Thesalis\u00eb q\u00eb n\u00eb shekullin e XI, nd\u00ebrsa ekziston edhe tek malazez\u00ebt. Ajo q\u00eb i shquante mal\u00ebsor\u00ebt shqiptar\u00eb ishte edhe m\u00ebnyra e ve\u00e7ant\u00eb e mbathjes s\u00eb kuajve n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb speciale (all modo ferrare albansese) q\u00eb i kishte dal\u00eb z\u00ebri edhe n\u00eb Itali ku po k\u00ebrkoheshin si zanatlinj nga napolitan\u00ebt.<\/p>\n<p>Aq m\u00eb tep\u00ebr, gjat\u00ebs mesjet\u00ebs, p\u00ebr shkak t\u00eb k\u00ebsaj gjeografie t\u00eb r\u00ebnd\u00eb, tregtia mbahej me karvan\u00eb me kuaj, e sidomos mushka e gomar\u00eb. Shqiptar\u00ebt, por sidomos vllah\u00ebt njiheshin kudo nd\u00ebr male Ballkani si udh\u00ebheq\u00ebs karvan\u00ebsh t\u00eb tilla, duke njohur terrenin. Ky trafik tregtar ishte dometh\u00ebn\u00ebs dhe i vet\u00ebm p\u00ebr koh\u00ebn. Mbushur plot me rraqe e valixhe turist\u00ebsh nj\u00eb kal\u00eb jo trupmadh por, i shkatht\u00eb p\u00ebr t\u00eb kaluar nj\u00eb rrug\u00eb paimagjinueshme t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb si ajo n\u00eb mes t\u00eb Valbon\u00ebs e Thethit, duk\u00ebt se e nervozon grah\u00ebsin e saj nga Thethi q\u00eb si nj\u00eb lloj taxi i kryeher\u00ebs fiton duke mbartur \u00e7antat e turist\u00ebve alpinist\u00eb. Pas shum\u00eb p\u00ebrpjekjesh p\u00ebr ta joshur kalin q\u00eb don t\u00eb pushoj dhe nuk e d\u00ebgjon t\u00eb zotin, ai e ther\u00ebt kumbuesh\u00ebm, o balosh!Por, etnografia mbase nuk p\u00ebrmbyll\u00ebt pa u p\u00ebrmendur fenomeni i virgj\u00ebreshave apo burrneshave, q\u00eb ka t\u00ebrhequr v\u00ebmendjen jo vet\u00ebm t\u00eb etnograf\u00ebve, por ka rr\u00ebmbyer edhe imagjinat\u00ebn e letrar\u00ebve shqiptar\u00ebt (Rexhai Surroi, Besniku) e t\u00eb huaj (Emmanuelle Favier, Le courage qu\u2019il faut aux rivieres, Kuraj\u00eb q\u00eb u duhet lumenjve; Alis Munro, ekete te hapura, tregimi \u201cVirgj\u00ebresha shqiptare, Equinox, 2007 ). Nj\u00eb fem\u00ebr q\u00eb p\u00ebr arsyeje t\u00eb ndryshme vendos q\u00eb t\u00eb kaloj jet\u00ebn dhe sillet e pranoh\u00ebt si burr\u00eb, \u00ebsht\u00eb si nj\u00eb figur\u00eb e mbijetuar mitike e ardhur nga thell\u00ebsit\u00eb e koh\u00ebs, q\u00eb ende jeton.<\/p>\n<p><strong>Gjaku violente ilir apo f\u00ebmij\u00ebt e parritur t\u00eb Evrop\u00ebs?<\/strong><\/p>\n<p>Gjaku violent ilir e ka quajtur Sufflay temperamentin gjaknxeht\u00eb q\u00eb \u00ebsht\u00eb trash\u00ebguar edhe tek shqiptar\u00ebt, sidomos mal\u00ebsor\u00ebt mesjetar.\u00a0 M\u00eb 1383 p\u00ebrshkruhet belaja q\u00eb zuri dy tregtar\u00eb dubrovnikas me rojtar\u00ebt vendor shqiptar t\u00eb grurit n\u00eb limanin e Sh\u00ebn Shirgjit. <em>Loquebantur insimul in lingua Albannesi et non intellegebam ipsos<\/em>\u2013 pas nj\u00eb z\u00ebnk\u00eb t\u00eb shurt\u00ebr n\u00eb gjuh\u00ebn shqipe zanat\u00e7iu i l\u00ebkur\u00ebs Gjura kishte p\u00ebrgjakur priftin Domenik nga Pult, nd\u00ebrsa n\u00eb t\u00eb njejtin vit nj\u00ebfar\u00eb Karli nga Durr\u00ebsi, nj\u00eb rregulltar s\u00eb bashku me nj\u00eb mikun e tij kishin dashur q\u00eb m\u00eb shigjeta t\u00eb ndezura t\u00eb kallnin manastirin Minoritan t\u00eb Dubrovnikut.Po ashtu, \u00ebsht\u00eb karakteristik\u00eb vler\u00ebsimi i k\u00ebshillit t\u00eb qytetit t\u00eb Jakint\u00ebs n\u00eb Ankon\u00eb mbi arb\u00ebrit e par\u00eb t\u00eb emigruar m\u00eb 1458, <em>Quoniam Albnene viri sanguine sunt et malignantis nature omnes, a qulubus tamquam a furiori gladis aufugendum est<\/em>. I nj\u00ebjti vler\u00ebsim beh\u00ebt edhe n\u00eb disa qytete tjera t\u00eb Italis\u00eb q\u00eb kan\u00eb t\u00eb b\u00ebjn\u00eb me karakterin gjaknxeht\u00eb shqiptar\u00eb. Nopca ndoshta e b\u00ebn\u00eb vler\u00ebsimin m\u00eb ilustrativ mbi shqiptar\u00ebt duke i quajtur f\u00ebmij\u00ebt e parritur t\u00eb Evrop\u00ebs. Leht\u00eb nxeh\u00ebn, por n\u00ebse t\u00eb besojn\u00eb do jen\u00eb me ty n\u00eb \u00e7do situat\u00eb e rrezik, thekson ai. Nopcsa me t\u00eb madhe mundohet t\u00eb thej paragjykimin europian t\u00eb koh\u00ebs mbi kaosin e rrezikshm\u00ebrin\u00eb e t\u00eb qenurit n\u00eb Shqip\u00ebrin\u00eb Veriore duke sjell\u00eb shembuj konkret qe b\u00ebjn\u00eb paralele n\u00eb m\u00ebs t\u00eb kuptueshm\u00ebris\u00eb s\u00eb nderit e moralit atje dhe n\u00eb Europ\u00eb. Po k\u00ebshtu b\u00ebn\u00eb edhe Edith Durham, q\u00eb thekson nderin si super karakteristik\u00eb e shqiptar\u00ebve e mal\u00ebsor\u00ebve. Ka qen\u00eb vet\u00ebm nj\u00eb rast fatkeq me nj\u00eb \u00e7ift turist\u00ebsh \u00e7ek n\u00eb alpet shqiptare. Por, ne duke kaluar n\u00eb thell\u00ebsit\u00eb m\u00eb t\u00eb madha malore nga Valbona n\u00eb Theth e gjetiu kemi hasur me qindra turist\u00eb evropian\u00eb, madje edhe tinejxher\u00eb skandinave q\u00eb vet sh\u00ebtisin thell\u00eb maleve t\u00eb egra shqiptare n\u00eb liri e siguri t\u00eb plot\u00eb. Thuaje e din\u00eb mir\u00eb kuptimin e bes\u00ebs s\u00eb k\u00ebtyre maleve.<\/p>\n<p><strong>Identitet rr\u00ebshqit\u00ebse: arb\u00ebror\u00ebt, roman\u00ebt, sllav\u00ebt, katolik\u00ebt, ortodoks\u00ebt, mysliman\u00ebt\u2026<\/strong><\/p>\n<p>Nga Vermoshi tutje n\u00eb Gusi e Plav\u00eb natyra merr nj\u00eb transformim. \u00cbsht\u00eb po ajo pjes\u00eb e mahnitshme e Bjeshk\u00ebve t\u00eb Nemuna q\u00eb shihen aq lart sa t\u00eb dhemb qafa, por q\u00eb ka shum\u00eb gjelb\u00ebrim dhe plot uj\u00eb\u2013 lumenj si Luqa e Limi q\u00eb bashkohen n\u00eb liqenin fantastik glacial t\u00eb Plav\u00ebs. Hale Gjonbalaj e kthyer nga Gjermania n\u00eb kull\u00ebn e gjyshit t\u00eb saj ka hapur restorantin mu p\u00ebrball\u00eb krojeve t\u00eb Ali Pash\u00ebs dhe me kok\u00ebfort\u00ebsi e mban pa marr\u00eb parasysh numrin e turist\u00ebve. Vera \u00ebsht\u00eb plot bashkatdhetar\u00eb q\u00eb kthehen shumica nga Amerika, por edhe Kosova. Me sht\u00ebpi shum\u00ebkat\u00ebshe q\u00eb hapen ndoshta nj\u00eb a dy muaj n\u00eb vit, me flamuj kuq e zi, vetura glomaze me tabela amerikane e muzik\u00eb shqipe thuajse u p\u00ebrkujtojn\u00eb tjer\u00ebve po m\u00eb shum\u00eb vet\u00ebs se ende jan\u00eb aty. Shumica e Plav\u00ebs e Gucis\u00eb jan\u00eb tani boshnjak\u00eb mysliman\u00eb. Ka edhe shqiptar\u00eb, edhe pse gjithnj\u00eb m\u00eb pak, mysliman\u00eb dhe katolik\u00eb nj\u00eb pjes\u00eb, dhe ca malazez\u00eb. Plava \u00ebsht\u00eb p\u00ebrplot vendor\u00eb q\u00eb kthehen gjat\u00eb sezonit por, edhe turist\u00eb e peshkatar\u00eb q\u00eb ia m\u00ebsyjn\u00eb liqenit q\u00eb fal\u00eb p\u00ebrkujdeset strikt ekologjik sivjet mbajn\u00eb gar\u00ebn bot\u00ebrore t\u00eb peshkimit. Miqt\u00eb tan\u00eb jan\u00eb shum\u00eb mikprit\u00ebs. Na hapin dyert e objektit madh\u00ebshtor kull\u00ebs s\u00eb Rexhepagiq\u00ebve por, edhe t\u00eb xhamis\u00eb karakteristike t\u00eb tyre me elemente ornamentike druri me shum\u00eb eleganc\u00eb. Nj\u00ebra nga sponsor\u00ebt e k\u00ebsaj xhamie interesante \u00ebsht\u00eb vajza e Bushtlinj\u00ebve t\u00eb njohur t\u00eb Shkodr\u00ebs. Nga ky vend identiteti \u00ebsht\u00eb rr\u00ebshqit\u00ebs, ka nj\u00eb pik\u00ebtakim si n\u00eb histori, n\u00eb mes t\u00eb shqiptar\u00ebve dhe sllav\u00ebve, dikur ndoshta edhe vllehve apo popullat\u00ebs romane, n\u00eb mes t\u00eb ortodoksis\u00eb e katolicizmit dhe myslimanizmit. K\u00ebtu thuajse fillon e vazhdon mali, thuajse fillon e mbaron historia. E maleve\u2026<\/p>\n<p>Mapo.al\/<\/p>\n<p><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" data-attachment-id=\"11300\" data-permalink=\"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/gjurmeve-te-udhepershkruesve-te-vjeter-nga-prizreni-ne-kelmend-neper-valbone-e-shale\/maxresdefault-11\/\" data-orig-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/maxresdefault-1.jpg?fit=1280%2C720&amp;ssl=1\" data-orig-size=\"1280,720\" data-comments-opened=\"1\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;0&quot;,&quot;credit&quot;:&quot;&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;0&quot;,&quot;copyright&quot;:&quot;&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;0&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;0&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;0&quot;}\" data-image-title=\"maxresdefault\" data-image-description=\"\" data-image-caption=\"\" data-medium-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/maxresdefault-1.jpg?fit=300%2C169&amp;ssl=1\" data-large-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/maxresdefault-1.jpg?fit=1024%2C576&amp;ssl=1\" class=\"alignnone  wp-image-11300\" alt=\"\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/maxresdefault-1-300x169.jpg?resize=799%2C450\" width=\"799\" height=\"450\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/maxresdefault-1.jpg?resize=300%2C169&amp;ssl=1 300w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/maxresdefault-1.jpg?resize=768%2C432&amp;ssl=1 768w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/maxresdefault-1.jpg?resize=1024%2C576&amp;ssl=1 1024w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/maxresdefault-1.jpg?w=1280&amp;ssl=1 1280w\" sizes=\"auto, (max-width: 799px) 100vw, 799px\" \/><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Gjurm\u00ebve t\u00eb udh\u00ebp\u00ebrshkruesve t\u00eb vjet\u00ebr: Nga Prizreni n\u00eb Kelmend, nep\u00ebr Valbon\u00eb e Shal\u00eb. &#8211; Nj\u00eb grup profesor\u00ebsh e albanolog\u00ebsh nga Vjena, Grazi, Budapesti, Prishtina, Prizreni e Tetova\u2026 Kurt Gostentshnigg, Konrad Clewing, Kristian Csaplar-Degovics, Nuri Bexheti, Izer Maksuti, Shafi Hoxha, Ylber Hysa, Enber Hoxhaj vendos\u00ebn q\u00eb t\u00eb rikthejn\u00eb tradit\u00ebn e udh\u00ebp\u00ebrshkruesve t\u00eb hersh\u00ebm, sidomos atyre austro-hungarez, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":9,"featured_media":11295,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jetpack_post_was_ever_published":false,"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","default_image_id":0,"font":"","enabled":false},"version":2}},"categories":[27,85,10],"tags":[],"class_list":["post-11294","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-blogu-i-udhetarit","category-histori","category-kultura"],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/maxresdefault.jpg?fit=1280%2C720&ssl=1","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/p5Z6wp-2Wa","jetpack-related-posts":[{"id":12133,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/prizreni-i-nje-kohe-tjeter-me-artefakte-deri-ne-300-vjecare\/","url_meta":{"origin":11294,"position":0},"title":"Prizreni i nj\u00eb kohe tjet\u00ebr me artefakte deri n\u00eb 300-vje\u00e7are. &#8211;","author":"Kurt Farka","date":"October 2, 2018","format":false,"excerpt":"Prizreni i nj\u00eb kohe tjet\u00ebr me artefakte deri n\u00eb 300-vje\u00e7are. - Hyrja n\u00eb Hamamin e Gazi Mehmed Pash\u00ebs n\u00eb Prizren, n\u00eb koh\u00ebn kur funksiononte si banj\u00eb publike, supozohet se \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb me pages\u00eb. Q\u00ebndrueshm\u00ebria e k\u00ebtij supozimi bazohet n\u00eb monedh\u00ebn e argjendt\u00eb t\u00eb periudh\u00ebs osmane t\u00eb gjetur n\u00eb k\u00ebt\u00eb monument\u2026","rel":"","context":"In &quot;Arte&quot;","block_context":{"text":"Arte","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/arte\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/auto_EkspoOsman11537613577.jpg?fit=900%2C465&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/auto_EkspoOsman11537613577.jpg?fit=900%2C465&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/auto_EkspoOsman11537613577.jpg?fit=900%2C465&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/auto_EkspoOsman11537613577.jpg?fit=900%2C465&ssl=1&resize=700%2C400 2x"},"classes":[]},{"id":58704,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/galeria-e-artit-tirane-hap-ekspozite-me-tre-piktore-te-njohur-punime-me-motive-popullore-objekte-kulti-peisazhe-dhe-natyra-te-qeta\/","url_meta":{"origin":11294,"position":1},"title":"Galeria e Artit Tiran\u00eb hap ekspozit\u00eb me tre piktor\u00eb t\u00eb njohur, punime me motive popullore, objekte kulti, peisazhe dhe natyra t\u00eb qeta","author":"Kurt Farka","date":"June 7, 2022","format":false,"excerpt":"Shkruar Nga Julia VRAPI 3 QERSHOR 2022 Tre piktor\u00eb t\u00eb njohur me punimet e tyre n\u00eb piktur\u00eb prezantohen n\u00eb Galerin\u00eb e Artit Tiran\u00eb. N\u00eb vijim t\u00eb aktivitetit artistik, GAT n\u00eb tre sallat e saj ka \u00e7elur ekspozit\u00ebn me punimet e tre piktor\u00ebve Qamil Prizreni, Shk\u00eblqim Gostivari dhe Aleksand\u00ebr Dragoti, pjes\u00eb\u2026","rel":"","context":"In &quot;Arte&quot;","block_context":{"text":"Arte","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/arte\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/640-0-62999c4709705.jpg?fit=640%2C387&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/640-0-62999c4709705.jpg?fit=640%2C387&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/640-0-62999c4709705.jpg?fit=640%2C387&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x"},"classes":[]},{"id":17110,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/pershendesin-mesuesit-e-shoket-me-lot-ne-sy-lene-kosoven-per-te-shkuar-ne-emigrim-film\/","url_meta":{"origin":11294,"position":2},"title":"P\u00ebrsh\u00ebndesin m\u00ebsuesit e shok\u00ebt me lot n\u00eb sy, l\u00ebn\u00eb Kosov\u00ebn p\u00ebr t\u00eb shkuar n\u00eb emigrim-","author":"Kurt Farka","date":"February 8, 2019","format":false,"excerpt":"P\u00ebrsh\u00ebndesin m\u00ebsuesit e shok\u00ebt me lot n\u00eb sy, l\u00ebn\u00eb Kosov\u00ebn p\u00ebr t\u00eb shkuar n\u00eb emigrim. - Dy vog\u00eblush\u00eb n\u00eb Kosov\u00eb kan\u00eb l\u00ebn\u00eb atdheun e shok\u00ebt e klas\u00ebs me lot n\u00eb sy. Kur vendlindja t\u00eb ofron pak shpresa p\u00ebr t\u00eb ardhmen emigrimi \u00ebsht\u00eb rruga e vetme, edhe pse e mundimshme. M\u00ebsuesi\u2026","rel":"","context":"In &quot;Blogu i Udh\u00ebtarit&quot;","block_context":{"text":"Blogu i Udh\u00ebtarit","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/blogu-i-udhetarit\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/02\/Screen-Shot-2019-02-08-at-2.29.38-e-pasdites-1.jpg?fit=729%2C426&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/02\/Screen-Shot-2019-02-08-at-2.29.38-e-pasdites-1.jpg?fit=729%2C426&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/02\/Screen-Shot-2019-02-08-at-2.29.38-e-pasdites-1.jpg?fit=729%2C426&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/02\/Screen-Shot-2019-02-08-at-2.29.38-e-pasdites-1.jpg?fit=729%2C426&ssl=1&resize=700%2C400 2x"},"classes":[]},{"id":77045,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/po-udhetonte-drejt-italise-arrestohet-ne-serbi-ish-luftetari-i-uck-se\/","url_meta":{"origin":11294,"position":3},"title":"Po udh\u00ebtonte drejt Italis\u00eb, arrestohet n\u00eb Serbi ish-luft\u00ebtari i U\u00c7K-s\u00eb","author":"Kurt Farka","date":"January 5, 2024","format":false,"excerpt":"5 Janar 2024 Ish-luft\u00ebtari i Ushtris\u00eb \u00c7lirimtare t\u00eb Kosov\u00ebs, Hasan Dakaj \u00ebsht\u00eb arrestuar sot nga policia serbe n\u00eb Merdar\u00eb rreth or\u00ebs 09:00 t\u00eb m\u00ebngjesit teksa po udh\u00ebtonte m\u00eb v\u00ebllain e tij drejt Italis\u00eb. K\u00ebt\u00eb e ka b\u00ebr\u00eb t\u00eb ditur, p\u00ebrmes nj\u00eb postimi n\u00eb profilin e tij n\u00eb Facebook avokati Xhevdet\u2026","rel":"","context":"In &quot;Blogu i Udh\u00ebtarit&quot;","block_context":{"text":"Blogu i Udh\u00ebtarit","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/blogu-i-udhetarit\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/800-0-baa949fec5c9ed75ae8a38b4f362e8f2.jpg?fit=800%2C469&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/800-0-baa949fec5c9ed75ae8a38b4f362e8f2.jpg?fit=800%2C469&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/800-0-baa949fec5c9ed75ae8a38b4f362e8f2.jpg?fit=800%2C469&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/800-0-baa949fec5c9ed75ae8a38b4f362e8f2.jpg?fit=800%2C469&ssl=1&resize=700%2C400 2x"},"classes":[]},{"id":81421,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/fundjave-ne-prizren-kryeqytetin-kulturor-te-kosoves-njohje-me-historine-krojet-e-legjendave-dhe-realiteteve-shqiptare\/","url_meta":{"origin":11294,"position":4},"title":"Fundjav\u00eb n\u00eb Prizren, \u2018kryeqytetin kulturor\u2019 t\u00eb Kosov\u00ebs! &#8211; Njohje me historin\u00eb, krojet e legjendave dhe realiteteve shqiptare","author":"Kurt Farka","date":"May 29, 2024","format":false,"excerpt":"Nga Benet Beqiri\u00a0 Nd\u00ebr shekuj njihet si qytet i kultur\u00ebs dhe i tradit\u00ebs. Ky \u00ebsht\u00eb Prizreni q\u00eb ka b\u00ebr\u00eb kurioz\u00eb udh\u00ebp\u00ebrshkrues, historian\u00eb, gjeograf\u00eb e shkenc\u00ebtar\u00eb t\u00eb ndrysh\u00ebm, t\u00eb cil\u00ebt botuan shum\u00eb vepra p\u00ebr k\u00ebt\u00eb trev\u00eb. Kjo ur\u00eb lidh\u00ebse mes dy shteteve shqiptare \u00ebsht\u00eb edhe nj\u00eb destinacion i af\u00ebrt turistik p\u00ebr\u2026","rel":"","context":"In &quot;Blogu i Udh\u00ebtarit&quot;","block_context":{"text":"Blogu i Udh\u00ebtarit","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/blogu-i-udhetarit\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/Prizreni-696x348-1.jpg?fit=696%2C348&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/Prizreni-696x348-1.jpg?fit=696%2C348&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/Prizreni-696x348-1.jpg?fit=696%2C348&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x"},"classes":[]},{"id":7733,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/nje-prej-vendeve-me-te-bukura-ne-bote-mali-ylber-eshte-i-rrezikuar\/","url_meta":{"origin":11294,"position":5},"title":"Nj\u00eb prej vendeve m\u00eb t\u00eb bukura n\u00eb bot\u00eb, mali Ylber \u00ebsht\u00eb i rrezikuar.-","author":"Kurt Farka","date":"May 22, 2018","format":false,"excerpt":"Nj\u00eb prej vendeve m\u00eb t\u00eb bukura n\u00eb bot\u00eb, mali Ylber \u00ebsht\u00eb i rrezikuar.- Nj\u00eb mal me ngjyra, i cili \u00ebsht\u00eb nd\u00ebr m\u00eb t\u00eb bukurit n\u00eb bot\u00eb, ndryshe quhet edhe mali Ylber dhe ndodhet n\u00eb Peru. Vizitohet nga rreth 1000 turist\u00eb t\u00eb cil\u00ebt ngjiten \u00e7do dit\u00eb n\u00eb kulmin e tij. Mali\u2026","rel":"","context":"In &quot;Blogu i Udh\u00ebtarit&quot;","block_context":{"text":"Blogu i Udh\u00ebtarit","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/blogu-i-udhetarit\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/1525791943_maletylber.jpg?fit=780%2C440&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/1525791943_maletylber.jpg?fit=780%2C440&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/1525791943_maletylber.jpg?fit=780%2C440&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/1525791943_maletylber.jpg?fit=780%2C440&ssl=1&resize=700%2C400 2x"},"classes":[]}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11294","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/9"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=11294"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11294\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11301,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11294\/revisions\/11301"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/11295"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=11294"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=11294"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=11294"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}