![\"\"](\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/auto_wreck-of-ilovik-parzine-11787324355.webp?resize=589%2C332&ssl=1\")
<\/p>\n<\/p>\n
22 Gusht 2026<\/p>\n
Q\u00eb kur njer\u00ebzit kan\u00eb udh\u00ebtuar n\u00ebp\u00ebr det, anijet kan\u00eb pasur nevoj\u00eb p\u00ebr mbrojtje nga uji, kripa, mikroorganizmat dhe kafsh\u00ebt detare, si krimbat.<\/strong><\/p>\n Katran pishe dhe dyll blete mbronin trupin e anijes<\/strong><\/p>\n Megjithat\u00eb, deri n\u00eb mesin e shekullit XX, studiuesit i kushtuan relativisht pak v\u00ebmendje materialeve jo prej druri t\u00eb p\u00ebrdorura n\u00eb nd\u00ebrtimin e lasht\u00eb t\u00eb anijeve. N\u00eb ve\u00e7anti, materialet hidroizoluese mbeten ende t\u00eb studiuara n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb pamjaftueshme.<\/p>\n Nj\u00eb studim i ri, i botuar n\u00eb Frontiers in Materials, po ndihmon n\u00eb plot\u00ebsimin e k\u00ebsaj boshll\u00ebku. Studiues nga Franca dhe Kroacia analizuan veshjen mbrojt\u00ebse t\u00eb anijes romake t\u00eb mbytur Ilovik-Par\u017eine 1, e cila u fundos rreth 2,200 vjet m\u00eb par\u00eb n\u00eb brigjet e asaj q\u00eb sot \u00ebsht\u00eb Kroacia.\u201cN\u00eb arkeologji, materialeve organike hidroizoluese u kushtohet pak v\u00ebmendje. Megjithat\u00eb, ato jan\u00eb thelb\u00ebsore p\u00ebr lundrimin n\u00eb det ose n\u00eb lumenj dhe jan\u00eb d\u00ebshmitare t\u00eb v\u00ebrteta t\u00eb teknologjive detare t\u00eb s\u00eb kaluar\u00ebs\u201d,<\/em>\u00a0<\/span>tha autorja e par\u00eb, Dr. Armelle Charri\u00e9, arkeometriste n\u00eb Laboratorin e Spektrometris\u00eb s\u00eb Mas\u00ebs s\u00eb Nd\u00ebrveprimeve dhe Sistemeve n\u00eb Strasburg.\u00a0<\/span>\u201cDuke studiuar veshjet, gjet\u00ebm dy lloje t\u00eb ndryshme n\u00eb k\u00ebt\u00eb anije: nj\u00eb t\u00eb b\u00ebr\u00eb me katran pishe, i quajtur gjithashtu bitum, dhe tjetr\u00ebn me nj\u00eb p\u00ebrzierje katrani pishe dhe dylli blete. Analiza e polenit n\u00eb veshje b\u00ebri t\u00eb mundur identifikimin e taksoneve bimore t\u00eb pranishme n\u00eb mjedisin e af\u00ebrt gjat\u00eb nd\u00ebrtimit ose riparimeve t\u00eb anijes.\u201d<\/em><\/p>\n Katran pishe dhe dyll blete mbronin trupin e anijes<\/strong><\/p>\n Anija e mbytur u zbulua n\u00eb vitin 2016 dhe q\u00eb at\u00ebher\u00eb, si anija, ashtu edhe ngarkesa e saj jan\u00eb hetuar disa her\u00eb. Ky studim \u00ebsht\u00eb i pari q\u00eb kombinon analiz\u00ebn molekulare dhe at\u00eb t\u00eb polenit p\u00ebr t\u00eb identifikuar veshjet e anijes dhe p\u00ebr t\u00eb rind\u00ebrtuar bim\u00ebsin\u00eb e pranishme n\u00eb koh\u00ebn kur k\u00ebto materiale prodhoheshin dhe aplikoheshin n\u00eb trupin e anijes.<\/p>\n K\u00ebrkimi u krye p\u00ebrmes nj\u00eb bashk\u00ebpunimi midis Departamentit t\u00eb Arkeologjis\u00eb N\u00ebnujore t\u00eb Institutit Kroat t\u00eb Konservimit dhe programit \u201cADRIBOATS\u201d t\u00eb Qendr\u00ebs Camille Jullian n\u00eb Universitetin Aix-Marseille n\u00eb Franc\u00eb.<\/p>\n \u201cDisa rajone p\u00ebrgjat\u00eb Adriatikut kan\u00eb karakteristika t\u00eb ve\u00e7anta q\u00eb i kan\u00eb shtyr\u00eb popullsit\u00eb lokale t\u00eb zhvillojn\u00eb nj\u00eb stil specifik t\u00eb nd\u00ebrtimit t\u00eb anijeve\u201d,<\/em>\u00a0<\/span>tha Charri\u00e9.\u00a0<\/span>\u201cVet\u00ebm studime si ky i yni ofrojn\u00eb nj\u00eb pasqyr\u00eb t\u00eb k\u00ebtyre traditave, t\u00eb cilat d\u00ebshmojn\u00eb p\u00ebr nj\u00eb njohuri t\u00eb mir\u00ebfillt\u00eb profesionale dhe tradita t\u00eb ndryshme.\u201d<\/em><\/p>\n P\u00ebr t\u00eb hetuar veshjet, studiuesit kryen analiza strukturore, molekulare dhe t\u00eb polenit. Ata p\u00ebrdor\u00ebn metoda q\u00eb p\u00ebrfshinin spektrometrin\u00eb e mas\u00ebs, e cila mund t\u00eb identifikoj\u00eb dhe mas\u00eb substanca t\u00eb panjohura brenda p\u00ebrzierjeve organike komplekse.<\/p>\n Ekipi analizoi 10 mostra t\u00eb veshjes p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrcaktuar origjin\u00ebn biologjike t\u00eb materialeve natyrore t\u00eb p\u00ebrdorura n\u00eb anije. Gjurm\u00ebt molekulare zbuluan p\u00ebrb\u00ebrje t\u00eb lidhura me pishat, duke treguar se \u00e7do most\u00ebr dominohej nga rr\u00ebshir\u00eb halore e nxehur ose katran halor, i quajtur gjithashtu bitum.<\/p>\n Megjithat\u00eb, nj\u00eb most\u00ebr p\u00ebrmbante nj\u00eb p\u00ebrb\u00ebrje t\u00eb ndryshme, t\u00eb b\u00ebr\u00eb nga dylli i blet\u00ebs dhe katrani. Kjo p\u00ebrzierje\u00a0e njohur nga nd\u00ebrtuesit grek\u00eb t\u00eb anijeve si zopissa p\u00ebrmir\u00ebson fleksibilitetin e ngjit\u00ebsit dhe \u00ebsht\u00eb m\u00eb e leht\u00eb p\u00ebr t\u2019u aplikuar kur \u00ebsht\u00eb e nxeht\u00eb.<\/p>\n Poleni i lasht\u00eb i ruajtur n\u00eb katranin ngjit\u00ebs<\/strong><\/p>\n Meqen\u00ebse katrani \u00ebsht\u00eb natyrsh\u00ebm ngjit\u00ebs, ai mund t\u00eb kap\u00eb polen nga bim\u00ebsia p\u00ebrreth dhe ta ruaj\u00eb at\u00eb p\u00ebr periudha t\u00eb gjata. Duke studiuar llojet e polenit t\u00eb bllokuara n\u00eb veshje dhe duke matur sasin\u00eb relative t\u00eb tyre, studiuesit arrit\u00ebn t\u00eb p\u00ebrcaktonin m\u00eb ngusht\u00eb se ku mund t\u00eb ishte prodhuar ose riaplikuar nj\u00eb pjes\u00eb e katranit gjat\u00eb riparimeve.<\/p>\n Poleni i gjetur n\u00eb Ilovik-Par\u017eine 1 tregoi pranin\u00eb e nj\u00eb game t\u00eb gjer\u00eb mjedisesh. Nj\u00eb pjes\u00eb vinte nga peizazhe tipike t\u00eb brigjeve dhe luginave mesdhetare dhe adriatike, duke p\u00ebrfshir\u00eb pyje me dushqe ilire dhe pisha, si edhe makie nj\u00eb lloj shkurretarie mesdhetare\u00a0ku rriten ullinjt\u00eb dhe lajthit\u00eb.<\/p>\n Poleni i verrit dhe i frash\u00ebrit tregonte bim\u00ebsi t\u00eb lidhur me brigjet e lumenjve dhe bregdetin, t\u00eb cilat gjenden p\u00ebrgjat\u00eb bregdetit dhe n\u00eb zonat e af\u00ebrta t\u00eb brendshme. N\u00eb sasi t\u00eb vogla u gjet\u00ebn gjithashtu bredhi dhe ahu. K\u00ebto pem\u00eb lidhen me terrenet malore dhe jan\u00eb karakteristike p\u00ebr bregdetin verilindor t\u00eb Adriatikut, ku vargmalet e Istrias dhe Dalmacis\u00eb ndodhen relativisht pran\u00eb detit.<\/p>\n D\u00ebshmi p\u00ebr riparime t\u00eb p\u00ebrs\u00ebritura n\u00ebp\u00ebr Adriatik<\/strong><\/p>\n Analiza sugjeron gjithashtu se anija mori kat\u00ebr deri n\u00eb pes\u00eb shtresa t\u00eb ve\u00e7anta veshjeje me kalimin e koh\u00ebs. Pjesa e ki\u00e7it dhe pjesa qendrore duket se ishin mbuluar me t\u00eb nj\u00ebjtin material, nd\u00ebrsa studiuesit identifikuan tre shtresa t\u00eb ve\u00e7anta veshjeje n\u00eb bash.<\/p>\n Ky model mund t\u00eb tregoj\u00eb se anija ishte riparuar n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb p\u00ebrs\u00ebritur, me materiale t\u00eb siguruara nga vende t\u00eb ndryshme p\u00ebrreth Mesdheut.<\/p>\n K\u00ebrkimet e m\u00ebparshme mbi \u00e7akullin e p\u00ebrdorur si ballast n\u00eb anije tregonin Brundisiumin\u00a0sot Brindisi \u00a0n\u00eb bregdetin juglindor t\u00eb Italis\u00eb, si vendin ku ishte nd\u00ebrtuar anija. D\u00ebshmit\u00eb e reja nga poleni sugjerojn\u00eb se disa prej veshjeve t\u00eb saj mund t\u00eb ishin aplikuar gjithashtu n\u00eb at\u00eb zon\u00eb.<\/p>\n Megjithat\u00eb, shtresa t\u00eb tjera mund t\u00eb jen\u00eb shtuar p\u00ebrgjat\u00eb bregdetit verilindor t\u00eb Adriatikut, pran\u00eb vendit ku anija u gjet p\u00ebrfundimisht e mbytur.<\/p>\n