![\"\"](\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/bleta-780x470-1.png?resize=622%2C375&ssl=1\")
<\/p>\n<\/p>\n
10 Gusht 2026<\/strong><\/p>\n Bim\u00ebt me lule n\u00eb kopshtet e pjalmuesve, fushat bujq\u00ebsore dhe peizazhet rezidenciale shpesh rriten s\u00eb bashku me bar\u00ebrat e k\u00ebqija q\u00eb kontrollohen me herbicide.<\/strong><\/p>\n Blet\u00ebt e mjaltit i vizitojn\u00eb rregullisht k\u00ebto zona gjat\u00eb mbledhjes s\u00eb nektarit dhe polenit, duke ngritur pyetje rreth asaj q\u00eb ndodh kur ato ekspozohen ndaj vras\u00ebsve t\u00eb bar\u00ebrave t\u00eb k\u00ebqija gjat\u00eb k\u00ebrkimit t\u00eb tyre t\u00eb p\u00ebrditsh\u00ebm p\u00ebr ushqim.<\/p>\n Nj\u00eb studim nga Virginia Tech zbuloi se glifosati, nj\u00eb herbicid i p\u00ebrdorur gjer\u00ebsisht, mund t\u00eb nd\u00ebrhyj\u00eb n\u00eb k\u00ebrkimin e ushqimit nga blet\u00ebt e mjaltit dhe mund t\u00eb d\u00ebmtoj\u00eb q\u00ebndrueshm\u00ebrin\u00eb afatgjat\u00eb t\u00eb kolonive. K\u00ebrkimi u mb\u00ebshtet nga nj\u00eb grant nga Instituti Komb\u00ebtar i Ushqimit dhe Bujq\u00ebsis\u00eb dhe nj\u00eb grant p\u00ebr student\u00eb t\u00eb diplomuar nga Departamenti i Entomologjis\u00eb i universitetit.<\/p>\n I publikuar n\u00eb revist\u00ebn Journal of Experimental Biology, studimi u drejtua nga profesoresha e asociuar Margaret Couvillon dhe studentja e doktoratur\u00ebs Laura McHenry n\u00eb Departamentin e Entomologjis\u00eb t\u00eb Kolegjit t\u00eb Bujq\u00ebsis\u00eb dhe Shkencave t\u00eb Jet\u00ebs.<\/p>\n Nj\u00eb rrezik i fshehur nga glifosati<\/strong><\/p>\n Glifosati \u00ebsht\u00eb p\u00ebrb\u00ebr\u00ebsi aktiv n\u00eb shum\u00eb vras\u00ebs t\u00eb bar\u00ebrave t\u00eb k\u00ebqija t\u00eb p\u00ebrdorur n\u00eb bujq\u00ebsi dhe n\u00eb mir\u00ebmbajtjen e peizazheve, duke e b\u00ebr\u00eb at\u00eb nj\u00eb kimikat me t\u00eb cilin blet\u00ebt mund t\u00eb p\u00ebrballen shpesh gjat\u00eb k\u00ebrkimit t\u00eb ushqimit. Ai vret bar\u00ebrat e k\u00ebqija duke bllokuar nj\u00eb enzim\u00eb t\u00eb p\u00ebrfshir\u00eb n\u00eb fotosintez\u00eb. Blet\u00ebt e mjaltit nuk e kan\u00eb k\u00ebt\u00eb enzim\u00eb, prandaj glifosati p\u00ebr nj\u00eb koh\u00eb t\u00eb gjat\u00eb konsiderohej si nj\u00eb substanc\u00eb q\u00eb kishte pak gjasa t\u2019i d\u00ebmtonte ato.<\/p>\n “Ne ishim t\u00eb interesuar t\u00eb studionim ndikimin e glifosatit, pesticidi m\u00eb i p\u00ebrdorur n\u00eb bot\u00eb, mbi sjelljen dhe trurin e blet\u00ebve t\u00eb mjaltit, pjalmues t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm q\u00eb mund t\u00eb p\u00ebrballen me k\u00ebt\u00eb vras\u00ebs bar\u00ebrash t\u00eb k\u00ebqija nd\u00ebrsa k\u00ebrkojn\u00eb ushqim n\u00eb mjedis,” tha Couvillon.<\/p>\n Ekspozimi ndaj glifosatit zakonisht nuk \u00ebsht\u00eb fatal p\u00ebr blet\u00ebt e mjaltit, por studiuesit dyshuan se ai mund t\u00eb shkaktoj\u00eb ende probleme m\u00eb pak t\u00eb dukshme. K\u00ebto efekte n\u00ebnvdekjeprur\u00ebse mund t\u00eb krahasohen me m\u00ebnyr\u00ebn se si nj\u00eb antihistaminik pa recet\u00eb mund t\u00eb leht\u00ebsoj\u00eb simptomat e alergjis\u00eb, por gjithashtu t\u00eb shkaktoj\u00eb p\u00ebrgjumje. Trajtimi funksionon, por mund t\u00eb prodhoj\u00eb gjithashtu nj\u00eb efekt t\u00eb pad\u00ebshiruar.<\/p>\n K\u00ebrkimi i ushqimit bie pas ekspozimit<\/strong><\/p>\n P\u00ebr t\u00eb hetuar k\u00ebt\u00eb, studiuesit krijuan dy stacione artificiale ushqimi. Nj\u00ebri p\u00ebrmbante glifosat, nd\u00ebrsa tjetri jo. Blet\u00ebt e mjaltit u trajnuan p\u00ebr t\u00eb vizituar ushqyesit dhe ekipi monitoroi sjelljen e tyre gjat\u00eb disa dit\u00ebve.<\/p>\n Pas vet\u00ebm tre dit\u00ebsh, blet\u00ebt e ekspozuara ndaj glifosatit treguan nj\u00eb r\u00ebnie prej 13 p\u00ebr qind n\u00eb aktivitetin e k\u00ebrkimit t\u00eb ushqimit. Ato gjithashtu shfaq\u00ebn ndryshime n\u00eb kimin\u00eb e trurit q\u00eb nuk u pan\u00eb te blet\u00ebt e paekspozuara.<\/p>\n “P\u00ebr nj\u00eb koloni, nj\u00eb reduktim prej 13 p\u00ebr qind n\u00eb k\u00ebrkimin e ushqimit mund t\u00eb ket\u00eb pasoja,” tha Couvillon. “N\u00ebse e gjith\u00eb kolonia do t\u00eb ekspozohej, kjo mund t\u00eb \u00e7onte n\u00eb ulje t\u00eb efektivitetit t\u00eb pjalmimit dhe prodhim m\u00eb t\u00eb ul\u00ebt t\u00eb mjaltit, duke rrezikuar mbijetes\u00ebn dhe q\u00ebndrueshm\u00ebrin\u00eb afatgjat\u00eb t\u00eb kolonis\u00eb.”<\/p>\n Nj\u00eb reduktim i k\u00ebsaj p\u00ebrmase mund t\u00eb duket i vog\u00ebl kur matet te nj\u00eb blet\u00eb e vetme, por efekti mund t\u00eb b\u00ebhet shum\u00eb m\u00eb serioz n\u00eb nj\u00eb koloni t\u00eb t\u00ebr\u00eb. M\u00eb pak dalje p\u00ebr k\u00ebrkim ushqimi mund t\u00eb n\u00ebnkuptojn\u00eb m\u00eb pak ushqim q\u00eb hyn n\u00eb koshere, prodhim m\u00eb t\u00eb ul\u00ebt mjalti dhe pjalmim t\u00eb reduktuar t\u00eb bim\u00ebve aty pran\u00eb.<\/p>\n Ndryshimet brenda trurit t\u00eb blet\u00ebs s\u00eb mjaltit<\/strong><\/p>\n Laboratori i Couvillon shqyrtoi gjithashtu kimikatet e trurit t\u00eb p\u00ebrfshira n\u00eb sjelljen e blet\u00ebve t\u00eb mjaltit, p\u00ebrfshir\u00eb aminoacidet dhe neurotransmetuesit. Studiuesit zbuluan ndryshime kimike t\u00eb lidhura me ekspozimin ndaj glifosatit.<\/p>\n K\u00ebto ndryshime mund t\u00eb ndihmojn\u00eb n\u00eb shpjegimin e arsyes pse blet\u00ebt e ekspozuara u b\u00ebn\u00eb k\u00ebrkuese m\u00eb pak efikase t\u00eb ushqimit. Gjetjet sugjerojn\u00eb se glifosati mund t\u00eb prish\u00eb ekuilibrin neurokimik q\u00eb mb\u00ebshtet sjelljen normale, edhe kur ekspozimi nuk \u00ebsht\u00eb vdekjeprur\u00ebs.<\/p>\n Mbrojtja e pjalmuesve nga herbicidet<\/strong><\/p>\n Rezultatet ngren\u00eb pyetje m\u00eb t\u00eb gjera rreth m\u00ebnyr\u00ebs se si duhet t\u00eb p\u00ebrdoren herbicidet n\u00eb vendet ku blet\u00ebt kan\u00eb gjasa t\u00eb ushqehen. Couvillon dhe koleg\u00ebt e saj thon\u00eb se rregullimi i p\u00ebrmir\u00ebsuar, strategjit\u00eb m\u00eb t\u00eb kujdesshme t\u00eb aplikimit dhe k\u00ebrkimet shtes\u00eb do t\u00eb jen\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme p\u00ebr reduktimin e d\u00ebmeve t\u00eb pad\u00ebshiruara ndaj pjalmuesve.<\/p>\n “T\u00eb kuptuarit se si vras\u00ebsit e bar\u00ebrave t\u00eb k\u00ebqija ndikojn\u00eb te insektet e dobishme si pjalmuesit do t\u00eb na ndihmoj\u00eb t\u00eb marrim vendime rregullatore m\u00eb strategjike rreth koh\u00ebs dhe vendeve ku duhet t\u2019i p\u00ebrdorim ato p\u00ebr p\u00ebrfitim maksimal dhe d\u00ebm minimal,” tha McHenry, tani studiuese postdoktorale n\u00eb Penn State, e cila e kreu studimin gjat\u00eb koh\u00ebs q\u00eb ishte studente e doktoratur\u00ebs n\u00eb Virginia Tech.<\/p>\n